Je zou het niet zeggen, maar in Tilburg wemelt het van de fossielen. Deze miljoenen jaren oude resten van planten en dieren zijn op veel plekken verwerkt in het hedendaagse straatbeeld. Stadsnieuws ging mee op zoek tijdens een geologische stadswandeling.

Tekst en fotografie: Theo van Etten

‘Neem nou deze sokkel’, begint Sandra van Dam haar verhaal. "Feitelijk is dit een gigantische verzameling van versteende resten van zeedieren." We staan bij het Heilig Hartbeeld voor de Heuvelse kerk. Een monument waar je – nadat Sandra je erop gewezen heeft – nooit meer zomaar aan voorbij loopt. Inzoomend op het kalksteen zie je honderden structuren die duiden op zeeleven van honderden miljoenen jaren oud. Puur organisch materiaal dus. En de stad zit er vol mee.

Steentjes verzamelen

Sandra’s ontdekkingstocht begon al toen ze vier jaar oud was. “Mijn moeder vertelde me dat ik tijdens wandelingen altijd steentjes verzamelde en onder mijn bed bewaarde. Zodra ik kon lezen en schrijven begon ik ze te inventariseren: ik noteerde de vindplaats, de afmetingen, het gewicht en ik tekende ze na. Alles heb ik bewaard.” Sandra benadert de wereld met een wetenschappelijk oog. Haar interesses in sterrenkunde, ruimtevaart, geologie en andere natuurwetenschappen maakten haar nieuwsgierig naar alles wat zich boven en onder ons bevindt. “Altijd vraag ik me af wat zich onder het aardoppervlak en in de ruimte afspeelt en afgespeeld heeft.”

Tijdens zogenaamde leerpaden in Duitsland liet Sandra zich inspireren door de directe link tussen lokaal gewonnen gesteente en gebouwen en kunstwerken ter plaatse. Wandelingen tijdens haar lunchpauzes wakkerden de vraag bij haar aan: in hoeverre zouden er in de Tilburgse gebouwen geologisch interessante gesteenten zijn verwerkt? Ze ontwikkelde een stadswandeling waarbij ze de deelnemers op enthousiaste wijze attent maakt op deze plekken. “We komen drie soorten gesteente tegen: stollings-, sedimentaire en metamorfe. Maar dat leg ik allemaal nog uit. Ho stop, hier moeten we even iets bekijken.”

Verborgen geologie

De wandeling onthult de verborgen geologie van de stad. De route leidt langs markante punten, van beelden met zandstenen sokkels tot voetstukken van travertijn. De centrale winkelstraten zijn bezaaid met graniet, de favoriete steensoort van Sandra. “Vooral de ’chique’ zaken verwerken graniet in hun gevels of winkelpuien,” licht ze toe. “Dat doet iets met de uitstraling. Eigenlijk sta je gewoon naar een stukje berg van driehonderd miljoen jaar oud te kijken. Prachtig toch?” Ook een nabijgelegen historisch gebouw blijkt een kerkhof van zeedieren te zijn: na enige aanwijzingen zijn diverse fossielen duidelijk zichtbaar in de sierlijsten. Elders in de gevels wijst Sandra op metamorf 'gneis'. “Kijk, hier zie je duidelijke banden lopen en breuklijnen. Ja sorry hoor, ik kan gewoon niet meer normaal naar een gebouw kijken, haha.”

Al wandelend kom je langs bekende Tilburgse gebouwen en objecten waarin verschillende natuursteenmaterialen – van hard graniet tot zachte vulkanische stenen – zijn verwerkt. Sandra belicht niet alleen de fossielen en gesteentetypes, maar ook de verhalen achter de locaties. Zo toont de route op unieke wijze aan hoe geologie, stadsgeschiedenis en lokaal vakmanschap met elkaar verweven zijn.

Wil je ook mee op deze stedelijke ontdekkingsreis langs het ontstaan van de aarde? Voor aanmelding en info over de deelnamekosten mail je naar: info@curiosityworld.nl. De wandeling is op 8 februari en start om 10.30 uur bij de zwerfkeien aan de Kazernehof 75.