Precies honderd jaar geleden, op 25 augustus 1919 (kermismaandag) schoot Adriaan Segers zich tot Koning (bron: Sint Jorisgilde Tiburg)
Precies honderd jaar geleden, op 25 augustus 1919 (kermismaandag) schoot Adriaan Segers zich tot Koning (bron: Sint Jorisgilde Tiburg) (Foto: )

Oude tradities in een moderne jas

Nergens vind je zoveel oude tradities bij elkaar als bij het gilde. De met veel blingbling omhangen mannen baren opzien als zij door de straten paraderen. Een gebruik uit lang vervlogen tijden, zo lijkt het. Het moderne gilde is echter van een andere orde.

Theo van Etten

TILBURG - Op zondag 25 augustus houdt het Tilburgse Sint Jorisgilde het driejaarlijkse Koningsschieten. Pure sport maar doordrenkt van oude gebruiken. Zo start de dag met het 'vrijen' van de schutsboom, door er driemaal omheen te lopen. De hoofdlieden van de drie Tilburgse gilden bevestigen de 'vogel', waarna de burgemeester of zijn vervanger traditiegetrouw het eerste schot lost. Hierna volgen de pastoor van 't Heike, de regerende koning en de hoofdman. Na het 'eerste schot' door de gezamenlijke schutters kan de strijd om het koningschap beginnen.

Los van deze gebruiken zou je het Sint Jorisgilde een sportvereniging kunnen noemen. Er wordt geschoten met de kruisboog en sinds afgelopen jaar ook met de handboog. "Vooral jongeren komen daarop af", zegt gildezuster Ria Monsieurs. Ons jongste deelnemer aan de jaarlijkse vrienden- en lekencompetitie is zeventien jaar en werd afgelopen jaar gekroond tot 'Heer van Moerenburgh'. Apetrots was hij natuurlijk." Tijdens het Koningsschieten wordt geschoten met de aloude voetboog, een zwaar wapen met een enorme schietkracht. "Een stoer wapen, echt een mannending".

Lange historie

Officieel bestaat het Sint Jorisgilde sinds 1483, maar waarschijnlijk is het al ouder. Gilden werden ingezet voor de handhaving van de openbare orde in het dorp en kregen in ruil daarvoor bepaalde bevoegdheden. Om gildebroeder te kunnen worden moest je een zuiver blazoen hebben en kapitaalkrachtig zijn. Tot het Sint Jorisgilde traden dan ook vooral rijkere boeren toe.

Na de Tachtigjarige oorlog verdwenen de gilden en tegenwoordig wordt de voetboog alleen nog maar als sportief wapen ingezet bij wedstrijden. De aloude tradities bleven echter onverminderd in stand. Bestuurders heten: 'hoofdman', 'deken', 'deken schrijver' en 'oudraad'. Een ander eeuwenoud gebruik is het vendelzwaaien, vroeger een eerbetoon aan de heer, tegenwoordig aan de leden en andere hoogwaardigheidsbekleders.

Vrouwen doen ook mee

Ondanks de vele tradities slaat de emancipatie ook toe binnen het gilde. Ria: "Vroeger moest je van katholieke huize zijn, dat is tegenwoordig niet meer zo. En ook vrouwen mogen voortaan officieel lid worden. Je kan je lidmaatschap beleven zoals je dat zelf wilt, je hoeft echt niet mee naar de kerk als je dat niet wilt. Uiteindelijk zijn we gewoon een vereniging waar gezelligheid hoog in het vaandel staat."

Wil je het Koningsschieten en vendelzwaaien van dichtbij meemaken? Kom dan op 25 augustus naar de Oisterwijksebaan 11a. De activiteiten starten om 14.00 uur. De toegang is gratis.

Theo van Etten
Meer berichten