Stan de Laat, één van de drie makers van de Jaspers King Williams Test, aan de slag in de bieb in de LocHal.
Stan de Laat, één van de drie makers van de Jaspers King Williams Test, aan de slag in de bieb in de LocHal. (Foto: Gerard Sanberg)

Een hersenkraker met Tilburgse roots

Gezellig met z'n allen aan een stevige puzzel werken om de donkere dagen tussen kerst en oud en nieuw door te komen. Mét gebruik van nieuwe media zoals internet, YouTube, beeld- en geluidsfragmenten, zodat jong en oud aan hun trekken komen. Als dat u aanspreekt, dan is de Jaspers King William's Test iets voor u. Aan de slag ermee, dus.

Gerard Sanberg

TILBURG - De Jaspers King William's Test telt maar liefst 150 vragen, verdeeld over vijftien rubrieken. Tilburger Stan de Laat is één van de drie makers en kan er vol enthousiasme over vertellen maar waarschuwt meteen ook: "Het is geen solowerk van mij hè? Het is echt een teamproduct. We zijn met z'n drieën en we proberen onze ideeën op elkaar uit." Dat blijkt een tijdrovend karwei te zijn: "We werken er het hele jaar aan. We hebben elke dag wel contact met elkaar hierover, via Skype. Ja, het is natuurlijk geen fulltime bezigheid, we doen het erbij, naast ons werk. Als hobby, ja." Dat is een aardige gedachte: de één heeft als hobby puzzels oplossen, de ander geniet juist van het máken van puzzels. En die twee kunnen niet zonder elkaar!

Hoe is 't zo gekomen?
De Laat: "Het echte begin ligt op het eiland Man, in Engeland dus. Daar stond indertijd en staat nog steeds King William's College, een middelbare school. Met kerstmis in 1904 bedacht de directie iets om de leerlingen mee te geven als tijdspassering tijdens de vakantie: een flinke puzzel. Dat sloeg aan en die King William's College General Knowledge Paper is sindsdien een begrip in heel Engeland. Hun motto was, eigenlijk heel modern nu met internet en zo: je hoeft niet alles te weten maar je moet wel weten waar je het kunt vinden." En dat is overgewaaid naar Nederland? "Ja, maar dat ging niet vanzelf hoor. In 1986 kwam er voor het eerst een Nederlandse versie, in het weekblad HP/De Tijd. Later nam het dagblad Trouw het over. Die heeft hem tot 2011 gepubliceerd als King William's Trouw Test. Wij vonden het spijtig dat dat stopte, dus zijn wij in 2012 een eigen, Nederlandse versie gaan maken. Digitaal, op de puzzelwebsite www.jasperscryptogrammensite.com. Een aantal puzzeloplossers eigenlijk die bij elkaar zijn gaan zitten, in wisselende samenstelling. Nu zijn we met z'n drieën: Emma Moraal, Sylvia Sebregts en ik. Wij zijn De Makers!"

Hoe gaat zoiets in z'n werk? De Laat: "Nou, het speelt het hele jaar door hoor, we hebben elke dag wel contact, via Skype. Je bedenkt iets en dan is het maar de vraag of het leuk is, dat zie je zelf niet altijd zo goed van je eigen ideeën. Dus je legt het aan de anderen voor, wat die ervan vinden."

Leuk
"Leuk of niet? Want dat is wel één van de criteria voor ons: het moet ook leuk zijn, niet alleen maar saaie feitelijkheden die moeilijk te vinden zijn. We mikken op Yes, Wow en Jippie. Yes is de pret dat je het hebt gevonden. Wow is de verwondering: goh, dat wist ik nog niet. En Jippie is het goede gevoel dat je krijgt over jezelf en je puzzelmaten, de voldoening. Dat hoort er wel echt bij hoor, dat het een goed gevoel geeft en pret oplevert. Het moet niet zoiets zijn van ploeteren en zwoegen tot je heel moeizaam iets hebt gevonden."

Nieuwe media
In 1904 was het natuurlijk allemaal woordenboeken en encyclopedieën en parate kennis van de ouders wat de klok sloeg. Dat pakken De Makers nu anders aan? De Laat: "Ja, vanzelfsprekend. Volgens mij weten jongeren helemaal niet wat een encyclopedie is, hoogstens kennen ze Wikipedia. En een woordenboek zullen ze ook niet vaak openslaan want Word onderstreept een spelfout wel. Nee, we moeten echt met iets anders komen dan die Engelse schooldirectie toen. Wij gebruiken de nieuwe media. Dat is trouwens hartstikke leuk hoor, ook voor ons." Hij pauzeert even en is vervolgens héél voorzichtig met zijn voorbeelden, bang, zoals hij zelf zegt, dat hij iets verraadt over de puzzel die straks wordt gepubliceerd. En ja, precies die zit natuurlijk paraat in zijn hoofd.

De nieuwe
De nieuwe Jaspers King WIlliam's Test staat sinds zaterdag 21 december op internet. Liefhebbers kunnen dus hun hersens laten kraken en zich meten met De Makers. De Laat: "Je moet éérst de rubrieken kraken, pas daarna kom je bij de echte antwoorden. En het aantal inzendingen mag wel hoger, vinden wij. Het varieert, er zitten steeds nieuwe mensen bij. Je moet ook op een nieuwe manier zoeken, met die beeld- en geluidsfragmenten." Nou, beste lezer, u hebt tot 12 januari de tijd.

??Gerard ?Sanberg
Meer berichten