Een schilderij van Pieter Beughel de Jongere, met daarop het middeleeuws dorpsleven.
Een schilderij van Pieter Beughel de Jongere, met daarop het middeleeuws dorpsleven. (Foto: nvt)

Lezing over normen en waarden in de middeleeuwen

Op initiatief van Heemkundekring De Kleine Meijerij verzorgt historicus Simon van Wetten op donderdag 5 maart om 20.00 uur een lezing over Normen en waarden in de Middeleeuwen. De lezing wordt gehouden in de kapittelzaal van Ons Koningoord, Trappistinnentuin 77 in Berkel-Enschot.

TILBURG - Aanvankelijk, zo in de tweede helft van de 14e eeuw (zo oud zijn de oudst bewaard gebleven protocollen in Oost-Brabant), hadden de schepenen een drieledige functie: stads- of dorpsbestuurders, rechters ennotarissen. De boeken waarin zij hun besluiten optekenden, noemen we protocollen. Deze protocollen bieden een breed uitzicht op hoe het ooit was.

Later in de tijd zijn er uitsplitsingen: er komt een aparte rol voor civiel- en crimineel recht, en het notariaat krijgt een steeds bredere aanvaarding en erkenning en neemt geleidelijk aan een deel van het administratieve werk der schepenbanken over. De schepenen zijn dan vooral de dorpsbestuurders.

Sinds de kerstvakantie van 1987 is onderwijsman Simon van Wetten bezig, elke dag een uur, met het maken van resumés en transcripties van eerst het Helmonds schepenprotocol (27.000 minuutakten), daarna het Gemerts schepenprotocol (ruim 30.000 minuutakten) en nu van het civiel- en crimineel archief van de gemeente Gemert-Bakel.
Door die jarenlange studie van oude geschriften en protocollen heeft Van Wetten een grote kennis opgedaan over de samenleving in vervlogen tijden. Door het bestuderen van de schepenprotocollen kreeg hij inzicht hoe een laatmiddeleeuwse of 17e- of 18e-eeuwse samenleving in elkaar zat, en leerde een stad, of dorp, zeer grondig kennen. Hij weet met wie de mensen ruzie hadden en waarover, of ze bemiddeld waren of juist hevig in de schulden zaten, de indeling van hun huis, de meubels, het kannetje op de schouw. Hij kent de buren en de verhouding met die buren. Hij las hun testamenten en weet wie ze aardig vonden. Hij vernam hun misdaden, hun rotstreken, maar las ook over verzoeningen, vroomheid en devotie. Hij leerde de kinderen kennen en soms ook de onechte kinderen, de beroepen en het aanzien in de gemeenschap. Alle zorgen, verdriet, brand, een pestepidemie, een dreigende plundering door een bende losgeslagen soldaten.

Al is in dit geval het Gemerts rechterlijk archief de bron, de gebeurtenissen die uit de oude dossiers opwellen zijn typerend voor het Brabantse plattelandsleven. Van Wetten is historicus, geschiedenisleraar, schoolleider, archiefmedewerker, heemkundige en gids.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden