Bij grote voorkeur kijken we met opgeheven hoofd rond in Tilburg, geven we de ogen de kost aan al dat interessants dat er is te zien en te beleven. In het voorjaar komen daar nog de bloesem, het prille groen en de nestelende vogels bij. Genieten. Toch, in deze Prentaflevering in Stadsnieuws richten we de neus voor de afwisseling naar de grond en wel in De Kaaistoep, een heel interessant en erg mooi natuurgebied van 450 hectare ten zuidwesten van de stad.

Door Paul Spapens

De bewoners van De Blaak zullen de Kaaistoep zeker goed kennen want daar ligt het tegenaan. Maar laat niemand uit andere delen van de stad en ommelanden zich weerhouden om er eens te gaan kijken want door de Kaaistoep lopen mooie wandel- en fietspaden die het natuurgebied goed toegankelijk maken.

Een van die weggetjes heet Keistoep. De naam staat keurig op een straatnaambordje. Het weggetje is geasfalteerd, wat gelukkig niet van alle paadjes in dit gebied kan worden gezegd; een paar zijn zandpad gebleven en dat draagt bij aan het oorspronkelijk karakter. De automobilisten die er gebruik van maken verzoeken we vriendelijk gas terug te nemen als er wandelaars of fietsers aankomen want die ‘stobberen’ anders helemaal onder.

De Keistoep loopt parallel aan de A 58. Het enorme drukke verkeer raast dag en nacht op en neer tussen Tilburg en Breda. Een slagboom verhindert dat automobilisten verder kunnen rijden over De Keistoep, maar fietsers nemen deze hindernis met gemak en dat is ook toegestaan. Maar wat zegt een dialectsprekende Tilburger tegen Keistoep? Kaaistoep natuurlijk. Het natuurgebied van 450 hectare heet officieel Kaaistoep sinds er sinds 1994 een natuurontwikkelingsproject gaande is.

Dat moest een naam krijgen en dat werd Kaaistoep. Op een bijna twee eeuwen oude kaart komt de naam Keistoep al voor. Waarschijnlijk is deze naam een verwijzing naar een doorwaadbare plek in de Oude Leij. Dit beekje, ‘strumke, begint z’n levensloop op de Regte Heide en is in al zijn bescheidenheid de bovenloop van de Donge. Gaandeweg ontwikkelt deze beek zich tot een forse stroom die zich door de Dongevallei een weg zoekt door de Reeshof en bij Raamsdonkveer samen met de Bergsche Maas uitmondt in de Amer.

Heisteeg

Daar waar De Keistoep overgaat in de Heisteeg, precies op dat punt, steekt de Oude Leij de weg over. Je ziet het beekje door een duiker onder de A 58 uit stromen. Het zou goed kunnen dat de oversteekplaats van het stroompje was verhard met keien, kaajen. Stappend van de ene kei op de andere haalde je met droge voeten de overkant. Stoep komt van voetstappen. De keien waarmee deze oversteek begaanbaar was gemaakt, werden ter plekke gevonden. Over natuurgebied De Kaaistoep vallen veel bijzondere dingen te vertellen, maar uitzonderlijk zijn de keien die hier aan de oppervlakte komen.

Dat zijn natuurstenen die veelal Maaskeien worden genoemd, maar die door zowel de Maas als de Rijn hier naar toe zijn gebracht. Deze rivieren stroomden hier honderdduizenden jaren geleden. In de loop van de tijd verplaatsten ze hun loop naar het oosten. Als souvenir lieten ze enorme hoeveelheden zand, steentjes en stenen achter. De kleine steentjes werden door het water afgesleten en meegevoerd. De grote, zware keien tot wel een halve meter dik dreven mee op het ijs. En dat ligt hier in de Kaaistoep allemaal onder de grond. Op sommige plaatsen komen deze grindlagen, die tot wel zestig meter dik kunnen zijn, dicht aan de oppervlakte. Een deel van de Kaaistoep is oorspronkelijke heide (de Sijsten) en als die wordt geplagd komen de stenen tevoorschijn. Hier en daar in de Kaaistoep liggen die enorme joekels. Ze dwingen respect af voor de ouderdom van dit gebied en voor de kracht van de natuur.

De Prent van deze week in gepubliceerd op 30 augustus 1958. Ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan van de Tilburgsche Waterleidingmaatschappij tekende Cees Robben de gebouwen van de waterwinning aan de Gilzerbaan. De tekenaar werkte vanaf 1935 bij dit bedrijf dat in 1895 werd opgericht en van grote betekenis is geweest voor de drinkwatervoorziening van Tilburg en het welzijn van de Tilburgers. Het waterwingebied lag en ligt in de bossen tussen Tilburg en Gilze.

Versnippering

De Kaaistoep is rond dit gebied ontstaan nadat vanaf 1975 veel gronden zijn aangekocht om een verdere versnippering van de eigendomsverhouding tegen te gaan. Waar de fabrikanten villa’s bouwden langs de Goirleseweg en de Bredaseweg en in een ‘buitenplaats’ als Moergestel, kochten middenstanders en ‘gewone’ Tilburgers een stukje grond in deze bossen om zich te verpozen. Nog steeds hebben Tilburgers hier een buiten. Dit gebeid is dus niet alleen natuur, maar ook Tilburgse cultuur. Bij het beheer van De Kaaistoep zijn tientallen vrijwilligers betrokken. Ze hebben eer van hun werk. De Kaaistoep is door de provincie uitgeroepen tot ‘Natuurparel’.