Zelfs na lang zoeken in de omvangrijke collectie Prenten van Cees Robben dook er geen op van een 'berceau'. De bonenstaken op de achtergrond van deze Prent van 18 september 1964 roepen wel iet-of-wat het beeld op van een berceau; een Frans woord (moet kunnen in een stad met een dialect dat wemelt van Franse woorden) en het betekent wieg of kribbe. Een berceau waar we in deze aflevering van de Prent-rubriek de aandacht op willen vestigen is een zogeheten loofgang. Dat is een pad waarlangs aan beide kanten heggen staan die aan de bovenkant met elkaar zijn verbonden. Zo ontstaat een groene tunnel. De gemeente Tilburg telt liefst vier van deze groene juwelen.

Door Paul Spapens

Gelukkig is het blad nog niet van de bomen en kun je ze nog in vol ornaat bewonderen. Dat is overigens in twee gevallen mogelijk; twee van de vier berceaus zijn te bezoeken. De langste berceau meet liefst 140 meter. Hij staat in wat vroeger de tuin was van het trappistinnenklooster in Berkel. In deze tuin zijn appartementen gebouwd en er ligt nu winkelcentrum Koningsoord. De parkeerplaats grenst onder meer aan de Koningsoordlaan en daar ongeveer vind je na ffkes wat rondkijken deze berceau. Je kunt er met de fiets ook goed komen.

Dit groene juweel is zowel van buiten als van binnen indrukwekkend. Het exterieur is net een groene wal die extra opvalt in de verder kale omgeving van een parkeerplaats gevuld met auto’s. Het binnenste roept meteen associaties op van een tunnel, de gebogen vorm lijkt met wat fantasie op een wieg. Zoals gezegd 140 meter lang en dan moet je weten dat de berceau eerst nog langer was. Een deel is gerooid (een ander woord voor opofferen) voor de ontwikkeling van dit gebied. Van de andere kant is het natuurlijk al heel wat dat de loofgang sowieso behouden is gebleven want er is niks zo kwetsbaar dan bomen. Eenmaal de bijl aan de wortels gezet, voor altijd weg.

Goed onderhouden

De Berkelse berceau is een gemeentelijk monument en ziet er – dat mag gezegd worden – goed onderhouden uit. De berceau is in feite een levende herinnering aan de trappistinnen van Koningsoord. De abdij werd gebouwd tussen 1933 en 1937. Dat karwei werd overigens geklaard door de monniken van O.L. Vrouw van Koningshoeven. Terwijl die normaal gesproken gezegend werk doen als bierbrouwer, hanteerden ze toen de troffel en de hamer. Ze legden ook de berceau aan. Door de groene tunnel van haagbeuken liepen de zusters al wandelend te mediteren en ze begaven zich naar het kerkhof en de kerkhofkapel – die overigens ook bewaard is gebleven.

De tweede berceau die te bezoeken is, bevindt zich op het terrein van de Tongerlose Hoef. Is de berceau van Berkel gemaakt van haagbeuken, deze is er een van geleide perenbomen. Het laantje is vijftien meter lang. Van oorsprong stond het in de kloostertuin van de Zusters van Liefde aan de Oude Dijk. Toen in deze tuin nieuwbouw werd gepleegd, moest de perelaar daarvoor wijken. Het is dankzij de Stichting Stadsbomen dat dit groene monument is overgeplant en opnieuw wortel kon schieten op het terrein van de Tongerlose Hoef. De verhuizing vond plaats in de zomer van 2018. Sommige perenbomen overleefden het overplaatsen niet. De berceau werd opgevuld met nieuwe persenbomen.

Peren

Peren werden wel vaker gebruikt voor het creëren van een berceau. Een van de grootste berceaus van Nederland groeit in Hendrik-Ido-Ambacht, heeft een lengte van 550 meter en wordt gevormd door zes verschillende perenrassen. Zo’n perenberceau staat in de kloostertuin achter het (Witte) klooster van de congregatie Dochters van O.L. Vrouw van het Heilig Hart aan de Bredaseweg. In de Tilburgse volksmond staan deze zusters bekend als Gutjesnonnen. De kloostertuin is niet openbaar toegankelijk. De berceau is tientallen meters lang en wordt deels gevormd door peren- en appelbomen. Wie dit peren-appellaantje uitloopt staat oog-n-oog met een mooi Mariabeeld.

Dan is er nog een vierde berceau, in dit geval weer ‘gemaakt’ van haagbeuken. Deze groeit op het terrein van de trappistenabdij O.L. Vrouw van Koningshoeven. Je kunt deze loofgang zien als je langs de abdij fietst en over de kloostermuur richting abdijkerk kijkt. Het is voorstelbaar dat deze berceau door dezelfde monniken is aangeplant als de loofgang van de trappistinnen van Berkel.