Rara pliesiepet. Als een Tilburger echt ergens een heel groot vraagteken bij plaatste, dan slaakte hij deze verzuchting. Het ging dan doorgaans niet om hele grote zaken met een maatschappelijke impact of zo, maar om onderwerpen uit het leven van alledag. Zoiets van: daar snapte toch niks van. Gij wel soms? – rara pliesiepet!

Door Paul Spapens

Het was dan al heel wat dat van ‘pliesie’ werd gesproken, want ‘wouten’ was in Tilburg veel gangbaarder. ‘Wouten’ wordt overigens nog steeds gebruikt, niet in de laatste plaats ook door jongeren. Een politieauto bijvoorbeeld is een ‘woutewaoge’. Rara pliesiepet is geen eigen Tilburgs dialect, de uitdrukking wordt verklaard uit een rijmpje dat kinderen tijdens hun spel gebruikten. Desondanks werd het in het Tilburgse veel gebruikt.

Goed, rara pliesiepet dus. We plaatsen dit woordelijke vraagteken bij de Prent die Cees Robben op 28 augustus 1981 publiceerde. Hij heeft het over een hittegolf. Dat komt goed uit in deze rubriek in Stadsnieuws, want hittegolven (en de gevolgen daarvan) is hét onderwerp van de zomer van 2026. Dankzij deze Prent kunnen we eens lekker in de pas lopen met de actualiteit. Vandaar dat we ‘m ook kozen, want als de onoverkomelijke herfststormen weer over de stad razen hoeven we met deze Prent natuurlijk niet aan te komen. Rara pliesiepet, zal dan worden gezegd

Het punt is echter dat 1981 helemaal geen hittegolf kende, althans volgens onze eigen weerman Jean-Paul Korst. Op een vraag hierover antwoordt hij klip-en-klaar: ‘De zomer van 1981 was juist een koele zomer. Geen enkel station registreerde een hittegolf.’ Jean-Paul Korst werkt bij het Regionaal Archief Tilburg. Hij woont in Berkel-Enschot en in de loop der jaren heeft hij een goede reputatie opgebouwd als weerman. De website Tilburgers.nl publiceert elke week zijn weekweerbericht.

Erbarmelijk

Hoe moeten we de hittegolf van deze Prent uit augustus 1981 dan wel verklaren? Mogelijk was het zomerweer zo erbarmelijk dat Cees Robben een veel en breed uitgesproken wens op deze manier door liet klinken: wanneer krijgen we eindelijk eens een bietje zomer? Het tegenvallende zomerweer werd ervaren als een ramp. Hoewel je met deze vergelijking uit moet kijken als je rondspeurt in de altijd interessante geschiedenis van Tilburg. Want onze voorouders hadden soms af te rekenen met echte natuurrampen met een enorme impact.

Een echo van een van de grootste rampen die boeren – en indirect heel de samenleving - konden treffen is het Hagelkruisplein. Hagelstormen konden oogsten compleet vernietigen en er waren geen voorraden om op terug te vallen. Om dit onheil af te wenden werden hagelkruizen geplaatst. Aarle-Rixtel is nog de enige plaats waar een origineel hagelkruis ut vermoedelijk 1419 bewaard is gebleven. Ben je er met de fiets in de buurt, ga eens kijken naar dit unieke relict uit de Middeleeuwen. Het door middel van zulke rituelen afwenden van de dreiging van hagel of andere natuurrampen gaat terug tot voorchristelijke tijden en is zo oud als de mensheid graan zaait en oogst. In Tilburg moet zo’n hagelkruis hebben gestaan op de plaats waar tegenwoordig de Elzenstraat in de Boomstraat uitkomt. De oudste vermelding van een ‘hagelcruijs’ is 1531.

Lage waterstand

Had de natuur in de zomer van 2026 behalve van hittegolven erg veel last van een lage waterstand, in 1881 werd in Tilburg een opmerkelijke actie ondernomen tegen een te hoge waterstand. Het parochiebestuur van ’t Gurke kreeg alleen toestemming om het kerkhof uit te breiden als de grond van de uitbreiding met 70 centimeter werd opgehoogd. Dit in verband met de hoge grondwaterstand. De boeren uit de buurt voerden drieduizend karren grond aan zodat de Tilburgers tijdens hun eeuwige rust geen natte voeten zouden krijgen.

Aan het eind van dit liedje vroegen we weerman Jean-Paul Korst naar de weersververachting voor de komende tijd. Zijn voorspelling: ‘Na een zomerse afsluiting van augustus volgt een koel begin van september.’