Het Reitseplein in Tilburg is onder veel Tilburgers nog bekend als vestigingsplaats van de Kamer van Koophandel. Maar zoals wel meer voorzieningen en organisaties die er toe doen – we noemen onder meer de ZLTO, de vroegere NCB – sloot de Kamer van Koophandel op 1 januari 2014 de deuren aan het Reitseplein. In Brabant heeft de Kamer van Koophandel nog drie vestigingen, in Eindhoven, Breda en Den Bosch. Tilburg was notabene de tweede plaats in Brabant waar al in 1842 een Kamer van Koophandel werd opgericht. Den Bosch was Tilburg een jaar eerder voorgegaan. Sinds 2020 is de GGD in dit statige kantoorpand aan het Reitseplein gevestigd.

Door Paul Spapens

De Prent van deze week, op 22 februari 1958 gepubliceerd in Rooms Leven, is vlakbij het huidige Reitseplein gemaakt. Mogelijk is het afbraakpand (de dakpannen zijn er al afgehaald) de boerderij van ‘Kupke’ van Abeelen. Het is een zeldzaamheid dat we in deze rubriek een Prent van Cees Robben letterlijk kunnen plaatsen in de stad, mede dankzij de herinneringen van Mieke van den Brekel-van Abeelen. Kupke was haar grootvader.

Een eeuwenoud deel van Tilburg dat volledig van de aardbodem verdween om plaats te maken voor de stadsuitbreiding De Reit komt een beetje terug tot leven naar aanleiding van deze Prent. Mieke van Abeelen werd in 1945 geboren aan de Delmerhof aan de Bredaseweg. Haar vader werkte op de wollenstoffenfabriek Janssens van Buren, eigenaar van de het buiten Delmerhof. Het gezin kocht een woning aan de Reitsestraat, vlak in de buurt van opa Kupke die in een boerderij woonden aan de Weststraat. Vanaf dat punt was het zover het oog reikte een en al landerijen, waarin Boerke Mutsaers lag als een oase.

Sentimental journey

Om deze situatie te vergelijken met de huidige: het woonhuis van het gezin Mieke van Abeelen stond ongeveer aan het begin van de Sportweg, hoek Reitseplein. Broers en zussen, die daar nog geregeld een sentimental journey fietsen, menen dat aan het begin van de Sportweg nog straatklinkers liggen waarmee de Reitsestraat in het hard was gelegd. Als dat zo is zouden die kènderkopkes eigenlijk beschermde status moeten krijgen, aangezien van de Reit verder totaal niks resteert – dit was notabene een van de oudste woongebieden van Tilburg.

In 1420 werd het gebiedje nog met een lang ij geschreven, maar ook toen al zullen de Tilburgers van de Rèèt hebben gesproken. Reit beteken overigens waterloop. Het strumke waar het hier om gaat was de Werft. Dit beekje begon zijn bestaan in de buurt van café De Korenbloem en verwerd tot een blauwsloot. In specifiek deze blauwsloot wonnen Tilburgers in de oorlog de vette, grijsblauwkleurige modder die werd gebruikt als schoensmeer. Als je een voorbeeld wil van Tilburg makersstad, dan is dit een hele goeje. Deze blauwsloot is een van de herinneringen die Mieke van Abeelen heeft aan de Reit.

Treurlied

Op zijn beurt had Cees Robben ook zijn hart verpand aan dit verdwenen stukske Tilburg. Hij heeft meerdere Prenten getekend met de Reit in de hoofdrol. Bijzonder aan de Prent van deze week is dat het gedicht een treurlied is; Cees Robben neemt afscheid van de Reit. Het einde van deze herdgang hangt hij op aan een zandpad. Dat hadden de Weststraat of de Beukenstraat kunnen zijn of de Eerste- of de Tweede Reitsezijstraat. Die waren niet verhard. Cees Robben schetst het schrikbeeld dat die oude, schilderachtige zandpaden verhard zouden worden en niet zomaar verhard, meer met asfalt begoten.

Zo is de situatie nu natuurlijk in het huidige woongebied De Reit, zoals bijvoorbeeld de asfaltweg Prof. Cobbenhagenlaan. Maar die ‘asfaltvrees’, het ‘met tèèr begieten’, zoals Cees Robben het voor zich zag, had nog een andere achtergrond. Een deel van de Alleenhouderstraat was vanaf het viaduct van de Ringbaan-West, tot ter hoogte van waar Mieke van Abeelen en opa Kubke woonden, met asfaslt verhard. Dit was volgens Mieke van Abeelen de eerste weg in Tilburg die met de uitvinding van de Schot John McAdam was verhard. McAdam werd in Tilburg en in Brabant verhaspeld tot ‘Makkadam’. Er bestaat een prachtige foto uit 1954 waarop honderden rolschaatsers plezier beleven op deze Makkadamweg. Rolschaatsen, een uit Amerika overgewaaide sport, was toen enorm populair.

Sloop

Deze Prent is van 1958. Het ouderlijk huis van Mieke van Abeelen werd in 1956 onteigend. Twee jaar later viel het onder de slopershamer, net als al die andere woningen en boerderijen van de Reit, waaronder de boerderij van opa Kupke. De sloop is op deze Prent vastgelegd. In 1981 wekte Cees Robben Kupke weer tot leven. In het huis-aan-huisblad Tilburg Vrij Uit publiceerde hij op 22 december van dat jaar een kerstverhaal met Kupke van Abeelen in de hoofdrol. Natuurlijk maakte hij er een prachtige, typische Cees Robben-tekening bij. Het kerstverhaal eindigde met: ‘Mar schôôn was ‘t…..’