Hoever zouden de stad Jerusalem en het Mariapelgrimsoord Fatima in Portugal van elkaar liggen? Toch gauw een paar uur vliegen. In Tilburg overbrug je die afstand te voet. Je hoeft er alleen maar de ontiegelijk drukke Ringbaan Oost voor over te steken, daar waar de meest succesvolle (flitsende) verkeerscamera van Tilburg staat. Halverwege deze twee wijken lag ook nog de Lourdesparochie. De alleenstaande toren herinnert aan de gelijknamige kerk. Tilburg is al lang een internationaal georiënteerde stad, zo blijkt.

Door Paul Spapens

Fatima is de kleinste wijk van Tilburg, aan de ene kant begrenst door de Piushaven en aan de andere kant door de Ringbaan Zuid. Midden in de wijk ligt winkelcentrum AaBe Fabriek, genoemd naar de gelijknamige en fameuze wollenstoffenfabriek, producent van de lekker warme AaBe-dekens. We zeggen niet bij hele volksstammen, maar wel bij veel Tilburgers, met name de ouderen, liggen deze dekens nog ergens te liggen.

De wijk Fatima is genoemd naar de parochie en de parochiekerk. De kerk werd in 1947 ingewijd. Het was de eerste nieuwgebouwde kerk in de eerste nieuw parochie in het bisdom Den Bosch nà de oorlog. Het beeld van Tilburg, het Rome van Nederland, was weer eens bevestigd. Daarmee was deze kerk een symbool van de Wederopbouw van de katholieke kerk. Maar die euforie duurde maar kort. Al in 1980 werd de kerk aan de eredienst onttrokken en tien jaar later volgde sloop. Dat is ‘sund’, want het was een van de slechts drie kerken die door de vermaarde Tilburgse bouwmeester Jos Bedaux zijn ontworpen.

Ontkerkeling

Deze Prent van Cees Robben van 24 mei 1968 laat goed de voortekenen zien van de ontkerkelijking waarvan de Fatimakerk, het hart van de wijk, uiteindelijk het slachtoffer is geworden. De parochie en de kerk waren officieel toegewijd aan het Onbevlekt Hart van Maria. Deze titel kwam in de belangstelling te staan nadat Maria in het Portugese Fatima aan drie herderskinderen was verschenen op 13 juli 1917. Bij deze verschijning vroeg Maria via de drie kinderen aan de wereld om Rusland toe te wijden aan haar Onbevlekt Hart – dat wil zeggen: zonder erfzonde. Rusland had toen net de wereld op zijn kop gezet met de Revolutie in dat land.

De belangrijkste boodschap die Maria in Fatima had was haar oproep tot vrede. Logisch, want in 1917 was de Eerste Wereldoorlog in al zijn gruwelijkheid nog steeds volop gaande. Omdat de verering van het Onbevlekt Hart van Maria samenhing met de verering van de verschijning in Fatima, sprak de Tilburgse volksmond van de Fatimaparochie. Dat praat trouwens ook wel een stuk makkelijker dan de Onbevlekt Hart van Maria-parochie. Hoe dan ook, deze nieuwe parochie ging Fatima-parochie heten en dat direct na de oorlog, toen de mensen zo kort na de oorlog maar een ding wensten en dat was vrede. Het is zeker niet uit te sluiten dat dit gevoel heeft meegespeeld in de volksmond. Nu hebben we dan in Tilburg een wijk waarin een bijzondere relatie tot de vrede besloten ligt.

Vliegende bommen

De relatie tussen Fatima en de vredeswens der Tilburgers komt ook sterk tot uitdrukking op een erg mooie prent die kunstenaar Kees Mandos in mei 1945 publiceerde. Je ziet allerlei oorlogstaferelen, zoals soldatengraven, tanks en de in Tilburg zo gevreesde Vliegende Bommen. Centraal op deze prent staan Peerke Donders (Op zijn verjaardag 27 oktober werd Tilburg bevrijd) en een Fatima-Mariabeeld. Dit beeld drukt het verlangen naar vrede uit. Fatimabeelden komen in Brabant, dat meer Lourdes-minded was, niet veel voor.

Ook in de devotie tot Maria in de Fatimakerk stond een Fatima-Mariabeeld centraal. Dit beeld is wonder o wonder bewaard gebleven. Het is zelfs nog te bewonderen en wel op een heel bijzondere plek. Aan de Kruisvaarderstraat in de wijk Fatima ligt wijkcentrum Koningshaven. Deze MFA (multifunctionele accommodatie) is gehuisvest in een deel van het vroegere Fraterhuis Saint Denis (H. Dionysius, patroon van Tilburg). De prachtige kapel maakt er onderdeel van uit.

Dan moet je rechts om dit gebouw heenlopen en helemaal aan de achterzijde vind je een klein kapelletje waarin dit Fatimabeeld staat. Jammer genoeg kun je er geen kaarsje branden, want dat kan nooit kwaad als het om de vrede gaat…