In 2007 kregen Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout ieder een reus van zo’n 3.60 meter hoog. Deze reuzen gingen datzelfde jaar nog ten onder in de brand van de Lourdeskerk op 12 maart 2007. Een jaar later lieten enthousiaste vrijwilligers de reuzen als Feniksen uit de as herrijzen. Reuzen zijn grote poppen die mee worden gedragen in optochten en parades. Een voorbeeld van dit eeuwenoude gebruik is de deelname van de reuzen van Goirle en Riel aan de Tilburgse Sterrentocht (die op 11 januari aanstaande weer door de binnenstad trekt). De reuzen van Tilburg, Berkel-Enschot en Udenhout leiden grotendeels een slapend bestaan.

Door Paul Spapens

Een ander woord voor reus is gigant. Maastricht heeft een reus die naar de naam Gigantius luistert. Maar deze giganten hebben we niet meteen in gedachten voor deze Prent-aflevering in Stadsnieuws. Rond de tijd dat Cees Robben op 7 maart 1969 deze Prent schiep, ging het woord Gigant rond door Tilburg. De mare had een hoopvolle lading. Met deze Gigant werd een gigantisch groot bedrijf met ontzettend veel arbeidsplaatsen bedoeld dat Tilburg voor een deel van de gigantische werkloosheid af moest helpen en dat de geplaagde stad weer de weg omhoog moest wijzen.

Een van de bedrijven die als Gigant werd genoemd was Volkswagen. Later passeerde ook Ford de revue. Wie weet inspireerde dat Cees Robben tot deze Prent. Het wagentje – model Oude Schicht van Heer Bommel – lijkt overigens meer op een DAF-ke dan op een Kever. Dat kan ook nog eens kloppen, want uiteindelijk streek niet Volkswagen in Tilburg neer, maar Van Doorne’s Transmissie. Daar herinnert de straatnaam Doctor Hub van Doorneweg aan. Samen met zijn broer Wim richtte de geniale techneut en ondernemer de DAF-fabriek op.

In 1958 kwam het door een Variomatic-versnellingsbak aangedreven DAF-ke (de 600) op de markt. ‘Truttenschudder’ werd dit sympathieke, made in Brabant wagentje beschimpt. De rubberen v-snaren die voor de aandrijving zorgden werden ‘sjarretels’ genoemd. Deze unieke aandrijving ontwikkelde Hub van Doorne door tot de Transmatic, een al even unieke aandrijving in de vorm van duwbanden. Voor deze duwbanden bestond een veel grotere markt dan alleen de DAF-personenwagens. Het bedrijf Van Doorne’s Transissie werd opgericht. En dit bedrijf vestigde zich in 1972 in Tilburg.

Dat bedrijf liep hartstikke goed. Vorig jaar werd de 100-miljoenste duwband aan de Hub van Doornweg gefabriceerd. Maar duwbanden zijn steeds minder nodig. Recent werd bekend dat de productie wordt voortgezet in Azië en in Tilburg gaat Bosch, dat de fabriek in 1995 overnam, zich toeleggen op heel andere producten. Op zijn maximaalst verdienden ruim 1.500 mensen een boterham in de duwbandenfabriek. En daarmee was het werkelijk een gigant, een megafabriek waar Tilburg zo hoopte.

Monument

Deze ontwikkelingen doen zich voor juist in een tijd dat in Tilburg is besloten een monument op te richten voor de textielarbeiders (m/v). Dit monument zal hoe dan ook een herinnering zijn aan wat al die Tilburgse sjouwers en douwers (harde werkers) voor hun kiezen hebben gekregen. Dat grenst aan het ongelooflijke en dat lijkt wel uit het Tilburgse geheugen weggegumd (maar niet uit de hoofden van de vrouwen en mannen die dit allemaal te verduren hebben gekregen.

Na de oorlog ging het aanvankelijk crescendo met de textielindustrie in Tilburg. Tussen 1947 en 1960 steeg het aantal arbeidsplaatsen van 23.500 tot 35.300. Tussen 1964 en 1970 liep dat aantal met liefst twee derde terug. Tilburg kon gelukkig bogen op andere grote werkgevers als De Volt en de Werkplaats van de NS, maar de economisch eenzijdigheid van de stad wreekte zich keihard.

Gigant

Vanaf 1968 kon Tilburg gedurende vier jaar rekenen op overheidssteun. Als gevolg van de Oliecrisis in 1973 was daar geen geld meer voor. Tilburg was nu helemaal aan haar lot overgelaten. Burgemeester Cees Becht heeft nog altijd een slechte naam in Tilburg omdat er in zijn periode zoveel is gesloopt, maar het is ook een feit dat het toenmalige gemeentebestuur, met Becht nadrukkelijk voorop, alles heeft gedaan voor nieuwe werkgelegenheid. Eind jaren ’60 hoopte heel Tilburg dat zich een megaconcern in de stad zou vestigen: de Gigant.

Deze Prent-aflevering is een getuigenis van het diepe respect voor de Tilburgse textielarbeiders.