Op de dag van de zinderende wedstijd van Willem II tegen Volendam, liepen, los van elkaar, twee jonge gasten en een wat oudere man de Hasseltse Kapel binnen. In de meimaand is dat op zich helemaal niks bijzonders want dan ìs het me daar toch druk in dit oudste monument van Tilburg. Maar deze drie vielen op omdat ze getooid waren met het uit duizenden herkenbare shirt van Willem II. Daar zie je trouwens steeds meer mensen mee lopen, met achterop fier de naam 'Tilburg'.

Door Paul Spapens

Dat de drie Willem II-fans de hulp in gingen roepen van Maria – want dat was de reden van hun bezoek – paste volledig in de traditie van het volksgeloof. Dat dat niet alleen Tilburgs of Brabants is, bleek op 9 december 2025 toen PSV met 3-2 van Atletico Madrid verloor. Voorafgaand aan deze wedstrijd brachten het voltallige elftal plus alle officials een bloemenhulde aan het Mariabeeld in de kapel van Oud-Empel, een honderd zielen tellend dorpje onder de rook van Den Bosch. Tussen de Spanjaarden en deze kapel bestaat een historische en gekoesterde band sinds tijdens de Tachtigjarige oorlog vierduizend Spaanse soldaten op miraculeuze wijze aan het Staatse leger wisten te ontsnappen. Hoewel de verleiding groot is, gaan we dat mooie verhaal hier nu niet vertellen.

Malaise

De traditie van het inroepen van de hulp van boven, meer in het bijzonder van die van Maria, is het thema van deze Prent van Cees Robben. De Prent werd op 11 maart 1983 gepubliceerd. Het verhaal dat Cees Robben hier vertelt kunnen we oprakelen dankzij de hulp van Thijs Kemmeren, kenner van de Tilburgse sportgeschiedenis, met name van Willem II. In dat seizoen zat Willem II helemaal aan de grond, zowel sportief als financieel. Sjongejonge, wat een malaise. De club bungelde onderaan in de Eredivisie. Op sportief vlak was er gelukkig een grote troost en dat was dat NAC nog onder Willem II stond en zelfs degradeerde. Als we de lijn van het volksgeloof voortzetten, zou je haast denken dat Maria daar ook de hand in heeft gehad, dat Maria Willem II heeft gestuuperd, om een mooi Tilburgs woord te gebruiken.

Dat stuuperen kwam tot stand onder leiding van Wim Groels: alles werd uit de kast gehaald om de financiën van Willem II weer op orde te krijgen. In dat verband werd een 24-uursactie op touw gezet waar Cees Robben met deze Prent reclame voor maakte. Cees Robben heeft vaker Willem II ten tonele gevoerd. Deze Prenten behoren tot de meest geslaagde van zijn oeuvre omdat hij er steeds in slaagde er heel veel ‘Tilburgs gevoel’ in te leggen. We willen onder meer wijzen op de Prent waarop een vertwijfelde duivenmelker uitroept: ‘Al zijn mijn duiven te laat binnen, laat dan Willem II maar winnen’. De duivenmelker heft zijn handen ten hemel voor het Mariabeeld van de Hasseltse Kapel.

De Prent van deze week is een stuk minder bekend, maar de sfeer die wordt opgeroepen is dezelfde. Hier zie je hoe Cees Robben heel goed in de gaten had de rol die volksdevotie tot Maria in Tilburg speelde – en speelt, zoals de ervaringen op de dag van de wedstijd van Willem II tegen Volendam lieten zien. Willem II-fan Van Hepscheute doet in het kaderstukje onder het door kaarsen beschenen Mariabeeld een belofte, namelijk als Willem II wint, zal Van Hepscheute haar voortaan ‘veul beminnen’. Dat is nogal een gemakkelijke belofte want wie kan dat controleren?

Voto's

Uitgerekend in de Hasseltse Kapel hangen in twee kasten bezijden het Mariabeeld tientallen ex voto’s. Dat betekent ‘krachtens gelofte’. Het is een oeroud – de Romeinen waren er bijvoorbeeld zo’n beetje door bevangen – volksgeloof dat je aan een godheid gedane belofte ook gestand moet doen. De ex voto’s in de twee vitrinekasten zijn zilveren kleinoden. Ze stellen onder andere harten voor, armen en benen, etc, allemaal voorbeelden van kwalen die bezoeker hadden. Ze baden tot Maria om te genezen en ze beloofden als inlossing daarvan een miniatuur als bewijs te schenken. In dit verband is het ontzettend jammer dat in kader van de restauratie van de Hasseltse Kapel in 1974 een aantal krukken zijn weggegooid die gehandicapte mensen aan Maria van de Hasselt hadden geschonken.

Schrijver dezes zou de Willem II-supporters willen adviseren een ex voto te schenken. Hoe er die uit zou kunnen zien? Een zilveren voetbal! Hoezeer dit ‘krachtens gelofte’-denken in de Tilburgse volksaard zat, zie je terug in de kapel aan de Delmerweg. Deze kapel, waarvan onlangs het 75-jarig bestaan werd gevierd, werd in 1950 gebouwd op initiatief van Hein de Groot. Deze garagist kwam in mei 1940 in een Duits bombardement terecht toen hij met zijn gezin over de Bredaseweg reed. Hij beloofde Maria om ter harer ere een kapel te bouwen als ze dit zouden overleven. En een ander bijzonder staaltje Tilburgs volksgeloof kun je zien in het Peerke Donders Paviljoen. In dit museum staan twee beeldjes van Peerke Donders. Ze zijn door supporters van Willem II beschilderd in de Willem II-kleuren, precies zoals de Willem II-supporters gekleed waren toen ze in de Hasseltse Kapel Maria kwamen vragen om Willem II te stuuperen…