Tilburg heeft allerlei mooie kwalificaties, van ‘Makersstad’ en onderwijsstad tot kermisstad, de zevende stad van ’t land, het hart van Brabant en een feit dat doorgaans alleen de Tilburgers schijnen te weten, de schônste stad van ’t laand. Dat Tilburg ook een bedevaartsplaats is, is minder bekend. Nu het mei is, is dat een goede gelegenheid om daar eens de aandacht op te vestigen.

Door Paul Spapens

Bedevaarten naar bedevaartplaatsen kunnen het hele jaar door worden ondernomen. Op zondag 26 juli is het een aanrader om eens naar Molenschot te fietsen. Sinds 1880 bestaat daar een devotie tot Sint Anna. Wil je je goed voorbereiden leer dan ffkes het volgende schietgebedje uit het hoofd: 'Sinte Anneke, gif me een manneke'. Sint Anna, bijgenaamd Moeder Anna, is de moeder van Maria. Voor de deur van de Annakapel in Hulten staat een beeld van Moeder Anna met dochter Maria.

Om een beetje binnen de Heilige Familie te blijven, in Smakt bij Venray, wordt Sint Jozef vereerd, de man van Maria en de voedstervader van Jezus. Tot in de jaren ’60 van de vorige eeuw werd er vanuit Tilburg op zijn feestdag 19 maart naar Smakt gepelgrimeerd. Mogelijk inspireerde dat een Tilburger tot de volgende typische grap uit het Rijke Roomsche Leven. Sint Jozef was timmerman. Hij was flink aan het werk in zijn werkplaats en sloeg gruwelijk op zijn duim. Allerlei krachttermen, die we hier niet zullen herhalen, ratelden uit zijn mond. Waarop zoontje Jezus de werkplaats binnen kwamen gestormd en bezorgd vroeg: ‘Riep U vader…?’

Meimaand Mariamaand

De meimaand is de bedevaartmaand bij uitstek omdat het de Mariamaand is. De Romeinen noemden de meimaand naar moedergodin Maia. Zij stond voor – hoe mooi – liefde, vruchtbaarheid en ontluikend leven. In de Middeleeuwen werd de meimaand aan Maria toegewijd. Maria is met grote afstand de populairste heilige en het bijzondere is dat haar populariteit alleen maar toeneemt. Maria als populairste heilige zie je overal terug in zeer oude pelgrimsoorden. Zeer de moeite waard om te bezoeken zijn Ommel, Kevelaer, Handel en Scherpenheuvel. Naar die laatste plaats wordt verwezen in deze Prent van 2 juni 1967.

Zoete Moeder

Op Ommel na kende Tilburg vroeger met die plaatsen een zeer actieve pelgrimsrelatie. Tilburgers draaiden er de hand niet voor om, om te voet naar Kevelaer (90 km) of Handel (48 km) te stiefelen. Wie dat voetpelgrimeren nog eens aan den lijve wil proeven zou een bezoek aan de Zoete Moeder in de Sint Jan kunnen overwegen – om dan te ontdekken hoe verrassend veel Tilburgers deze bedevaart nog maken. Dat is al van zeer oudsher. En het moet vermeld dat er tijden zijn geweest dat men in Vught fluks de luiken sloot als de Tilburgse hordes zich aandienden. Overigens, Den Bosch trekt tegenwoordig vanuit Tilburg ook veel fietspelgrims.

Befaamd was de Tilburgse fietsbedevaart naar Scherpenheuvel en niet te vergeten naar Kevelaer. Deze fietsbedevaart naar het Duitse Kevelaer is nog springlevend. Als het gaat over uniek erfgoed dan mag deze fietsbedevaart wel eens worden genoemd. Weinig Tilburgers zullen dat beseffen. Datzelfde geldt het feit dat ook Tilburg zelf een bedevaartplaats is. Op 17 mei wordt in Enschot 'Het Pleinfeest' gehouden. Dat is een eigentijdse uitvoering van de aloude Sint Job-bedevaart. Het is erg interessant dat de Enschottenaren dit erfgoed op deze manier een plaats geven in de huidige samenleving.

Frater Andreas

Binnenkort zal Tilburg wel een reden om naar de stad te pelgrimeren moeten missen. Zoals we eerder in deze Prent-rubriek beschreven, wordt het stoffelijk overschot van Frater Andreas overgebracht naar Vught. Voorheen rustte hij in de kapel van het Generalaat van de Fraters aan de Gasthuisring. Zijn graf trok vereerders van de ‘patroon van de gewone mensen’ en was daarom een pelgrimsoord. Maar gelukkig is daar nog de Hasseltse Kapel, een bijna vijf eeuwen oud Mariapelgrimsoord en een van de drukst beklante van Brabant. Alleen al in de meimaand trekt deze Tilburgse erfgoedparel 40.000 bezoekers.

Op de zondagen 3 mei, 17 mei, 24 mei en 31 mei en op Hemelvaartsdag zijn er om 08.00 uur bedevaartmissen. Vanuit Dongen bestaat nog een authentieke bedevaart naar ’t Hasselts Kapelleke, zoals ze daar zeggen. Het gaat niet meer om grote aantallen, maar ze komen nog wel de Dongenaren. Elke bedevaartsmis lopen er wel een paar binnen. Al dauwtrappend weten ze vanuit Dongen nog steeds de weg te vinden naar de Hasseltse Kapel, Tilburgs bedevaartsoord. Te voet, 22 kilometer op en neer…