Met deze Prent van 11 juli 1959 sloeg Cees Robben twee vliegen in een klap. Via de verteller, Kees Mutsers, (Wij zouden hem Kiske hebben genoemd) vestigt hij de aandacht op Sint Jozefzorg. We zien de contouren van dit fraaie complex op de achtergrond. Dit bejaardenpension werd in 1951 in gebruik genomen. 61 jaar later, op 26 oktober 2012 werd dit ontwerp van Jos Bedaux aangewezen als rijksmonument.

Door Paul Spapens

De opzet van Sint Jozefzorg was zo vernieuwend dat het de KRO in 1956 inspireerde tot een radioprogramma over de bejaardenzorg in Nederland. In die tijd was de radio nog het summum wat je aan landelijke aandacht kon krijgen. Tot zelfs uit België kwam men in Tilburg naar het concept van Sint Jozefzorg kijken. In historisch perspectief mag je zeker zeggen dat het een voorbeeld was van hoe Tilburg uit haar schulp kroop.

Sinds 2015 is ook het Centraal Station (dat mag eigenlijk zo niet heten, maar daar trekken we ons niks van aan) rijksmonument. Het station wam in 1965 gereed. De Tilburgers gingen de overkapping Kroepoekdak noemen. Dat is, als een terzijde, ook culinair-historisch interessant omdat in die tijd het fenomeen van ‘iets bij de Chinees halen’ gangbaar werd. (‘Sambal erbij…?’) 25 jaar eerder bijvoorbeeld zou de benaming Kroepoekdak niet bedacht zijn. In 1965 werd ‘de Chinees’ populair omdat de Tilburgers daar voortaan het geld voor hadden.

Schouwburg

Ook in 2015 promoveerde de Schouwburg tot rijksmonument. Dit gebouw dateert van 1961. Koning Juliana opende in 1962 het hoofdgebouw van Tilburg University; 55 jaar later werd het een rijksmonument. Deze eer viel eveneens te beurt aan de Kapel Onze Lieve Vrouw ter Nood. Deze staat, nogal weggedrukt, aan de Kapelhof en is van 1964. Schrijver dezes komt nog steeds mensen tegen die vragend kijken als je het over dit architectonisch juweel hebt. Het stelt ijsschotsen voor die samen vanuit een enorme natuurkracht omhoog drukken, symbool voor de herrijzenis van Tilburg na de ellende van de oorlog.

Voor de Tilburgers die grote en voor menigeen traumatische vernieuwing van de oude stad hebben meegemaakt, moet het aanwijzen van gebouwen tot rijksmonument die juist in die tijd zijn ontstaan een positieve verrassing zijn geweest. De Schouwburg, het station, het Cobbenhagengebouw en de kapel werden uitverkoren tot rijksmonument omdat het gebouwen zijn uit de tijd van de Wederopbouw; de periode van 1940 tot 1965. Ze drukken het optimisme van die tijd uit. En dat geldt voor Tilburg niet in de laatste plaats, zie onder meer ook Sint Jozefzorg.

Dubbele betekenis

Voor Tilburg had deze periode een dubbele betekenis omdat de binnenstad (altijd het gezicht van een stad) eerst zo grondig werd vernield en vervolgens vernieuwd. Het begin van deze periode werd in feite gemarkeerd door de Hart van Brabant-tentoonstelling. En het was de opbouw daarvan die hoofdpersoon Kees Mutsers weglokte uit zijn onbekommerde leventje als pensionado in Sint Jozefzorg. Aan de overkant werd in het Leijpark deze expositie ingericht. Als Tilburger kende hij het kijken (laauwen) naar de opbouw van de kermis. Hier bij de Hart van Brabant-expositie kon hij zijn hart ophalen.

De Hart van Brabant-tentoonstelling werd in het Leijpark gehouden van 24 juli tot en met 16 augustus 1959. De expo werd georganiseerd ter gelegenheid van anderhalve eeuw stadsrechten voor Tilburg. De stad kende toen al een traditie om bij stadsrechtenjubilea tentoonstellingen te organiseren, zoals bij het eeuwfeest in 1909. Die waren steeds een groot succes. Met de Hart van Brabant-tentoonstelling blies Tilburg extra hard in de bus, een teken van een toenemend gevoel van eigenwaarde. Dat bleek ook uit de naamgeving: Tilburg profileerde zich als centrumgemeente van een regio. Daar willen we nog eens een keer dieper op ingaan. Het evenement trok liefst tweehonderdduizend bezoekers.

Wat hield Tilburg er aan over? De Hart van Brabantlaan is er naar genoemd en iedereen zag de potentie van het Leijpark om er leuke dingen voor de mensen te organiseren.