De in de jaren ‘80 en ’90 iconische Tilburgse danstent De Spoel heeft door vier uitverkochte reünie-feesten in 2023 en 2024 een tweede leven gekregen. De Spoel is sindsdien weer een bekend begrip in Tilburg. StadsNieuws sprak erover met de twee organisatoren en drie oud-Spoelers, alle vijf inmiddels échte Tilburgers.

De Spoel was tussen 1975 en 1995 een avant-gardistische dansclub. Oud-eigenaar George van de Bosch stond mee aan de basis: “Midden jaren ’70 werd er op de Korte Heuvel een jeugdsoos gesloten en stonden wij jongeren op straat. Enkelen van ons van een jaar of 17 liepen verveeld door de Fabriekstraat alwaar we een deur open zagen staan. Ze gingen het oude theatertje binnen dat net was gekocht door ‘Rooie Sjef’, een zakenman die eigenlijk niet wist wat hij ermee moest. Hij vond het goed dat de jongens met hun soos erin gingen als ze alles zelf zouden regelen.”

Nadat George en compagnon Ad de tent 5 jaar later overnamen werd de Spoel pas écht bekend; mensen kwamen van heinde en verre om te ’spoelen’. Femke Somerwil kwam er al op jonge leeftijd: “Ik was zestien en werd door mijn oudere zus een keer meegenomen naar de Spoel. Het was echt een openbaring om daar te zijn. Ik vond er eigenlijk meteen het lonkend perspectief van een vrij leven. Ik kom uit een heel correct gezin en dat keurslijf kon ik in de Spoel heerlijk van me afschudden”. George: “Het belangrijkste was dat iedereen er werd geaccepteerd zoals hij of zij was. Dat was, naast de muziek en de sfeer, vooral de kracht van de Spoel.”

Hoe zag de Spoel er vroeger eigenlijk uit? Organisator Walter de Wit: “Niet, haha! De verlichting stelde niks voor. Alles draaide er om de muziek. De Bose-muziekinstallatie was dan ook geweldig, maar het was een donker hol, wat spotjes aan een ring boven de prachtige houten dansvloer, twee kleine bars en houten blokken om op te staan aan de zijkant.” Mede-organisator George vult aan: “De Spoel had geen ‘bedacht’ concept, zoals dat nu met veel horecazaken wel het geval is. De muziek en de mensen maakten de sfeer; zij waren de Spoel.”

Kijken en bekeken worden

De Spoel was een plek waar je keek en bekeken werd. De dansers werden geobserveerd door de ‘stoere gasten’ vanaf de blokken aan de zijkant. Een van die mannen was Wil Heesters: “Ja, maar ik danste ook erg veel, legde echter niet zo snel contact met anderen. Maar ik ontmoette in de Spoel begin jaren ‘90 wél de latere moeder van mijn kinderen. Ik stond die avond met een vriend op die blokken aan de zijkant. Zij dacht dat we gay waren, maar twee dagen later sprak ik met haar af bij de Filistijnen (nu Steck, red.) en even later was onze relatie een feit.”

De Spoel werd druk bezocht door veel Tilburgse creatievelingen. In de middag werd er vaak gerepeteerd door bandjes of werden er modeshows vanuit TeHaTex georganiseerd. George: “En de studenten van de dansacademie kwamen al vroeg op de avond dansen op hun eigen muziek.” Een van die meiden was Femke Somerwil: ”Wat een geweldige tijd was dat. We waren er dan al om 22.00 uur en we hadden de hele dansvloer, waar we ons ontzettend in het zweet werkten, voor ons alleen.” Rond 00.30 uur startte de DJ met de zo kenmerkende Spoelmuziek: van funk, new wave tot aan hip-hop. De swingavond eindigde ergens vroeg in de ochtend.

Tommy

Organisator en oud-dj Walter komt nog best veel vaste bezoekers van toen tegen. Een van hen, Jan Steenbakker, was zo’n fervente spoeler: “Ik had in de Fabriekstraat een supertoffe tijd in de jaren ‘80. Ik woonde op de Schouwburgring boven de Imme, ik zat vlakbij de Spoel. Ik was er dus snel en ook erg vaak...”.

In de Spoel hoorde je vooral muziek die niet op de radio werd gedraaid. Echte swingende kwaliteitsmuziek van voor velen onbekende bandjes die nog niet uit was gebracht in Nederland. Wil Heesters: “Wow, begin jaren ‘80 met die jazz-funk en de new wave; er ging een wereld voor me open in de Fabriekstraat.” Jan: “Ik hoorde er nieuwe en voor mij onbekende Spoelhits. Dan kreeg ik van bijvoorbeeld DJ Roland op een viltje de naam van de band én de titel en de volgende dag zat ik dan bij platenzaak Tommy om die muziek te kopen”. Wil Heesters vult aan: “Hetzelfde voor mij. En net als voor Jan was Rudi Kuul (Ruud Geerts, red.) mijn favoriete DJ en het was erg handig dat hij ook bij Tommy werkte”. Jan: “Jazeker! Gelukkig heb ik alle elpees en cd’s nog bewaard”.

“Ik ken een heel leuk tentje”

In de Spoel kwamen ook verschillende bekende journalisten, schrijvers en artiesten: Herman Brood, P.F. Thomése, Jules Deelder en een paar bandleden van de Earring kwamen er regelmatig. Tilburger Henny Vrienten was er al vanaf 1976 kind aan huis. Walter de Wit: “In de tekst van de eerste hit van zijn band Doe Maar, ‘Doris Day en Andere Stukken’, zit dit stukje: ’Ik ken een heel leuk tentje, daar speelt een prima bandje en iedereen die kent je’: dat gaat dus over de Spoel.”

Reünies

Walter de Wit benaderde begin 2023 oud-barcollega Kitty Walravens om mee te denken over een personeelsreünie. Zij vond het het een goed idee, net als oud-eigenaar George, maar hij wilde geen ‘Spoelgedoe’. De Wit: “George wilde met die groep van 110 oud-personeelsleden ergens in een kroegje afspreken. Biertje, bitterballetje, nog een biertje, veel verhalen en nog een biertje. Maar dat plan veranderde al snel toen Spoelers van toen er van hoorden.”

Het werden in 2023 uiteindelijk twee met elk 500 man uitverkochte reüniefeesten in ‘De Smederij’. In 7 minuten uitverkocht! George: “Er kwamen mensen van heinde en verre, van Australië tot aan Brazilië en vanuit heel Europa: ze wilden die Spoelreünie voor geen geld missen.”

De twee reünies in 2023 waren een groot succes. Walter: “Als mensen van zestig-plus nog tot drie uur ’s nachts staan te dansen, dan lijkt het me wel dat het goed gelukt is om de oude vertrouwde Spoelsfeer terug te krijgen.” Jan: “En de volgende dag koppijn en flinke spierpijn natuurlijk. Wat een geweldige swingavonden waren dat. Ik ben er weer bij dit jaar!”

De vier uitverkochte feesten in 2023 en 2024 (de totale opbrengst ging naar goede doelen) maakten zoveel los dat Van den Bosch en De Wit bestookt werden met verzoeken om toch vooral minimaal één keer per jaar een Spoel-dansavond te organiseren. In 2025 was er daarom de, opnieuw uitverkochte, ‘De Spoel NEXT’ in Poppodium 013. En dit jaar komt er weer een! En wel op zaterdag 12 september.

Waanzinnige tent

Femke Somerwil begon het gesprek met: “Ik heb eigenlijk geen anekdotes voor je: het was gewoon een waanzinnige tent. Het was heel erg een plek waar iedereen kon zijn wat hij of zij wilde zijn; een plek waar ik erg naar terug verlang.” En aan die wens wil De Wit

ook dit jaar voldoen: “Reken maar dat het weer ‘n ouderwetse Spoel dansavond wordt, net als de afgelopen 3 jaar. Met veel Spoelhits en leuke mensen, jong en oud. Gewoon lekker spoelen met zijn allen.”

Luistertip: ‘De Spoelcast’

Wil je echt álles over de Spoel weten, fanatiek Spoelganger en journalist Frank du Mosch maakte de heerlijke zesdelige ‘De Spoelcast’. In die podcast komt hij, na decennia in Hilversum te hebben gewoond, in 2023 voor het eerst terug naar Tilburg om het verhaal van de Spoel te komen halen. Wil je ‘de Spoelcast’ beluisteren? Dat kan onder andere hier: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/de-spoelcast/id1714257043

Meer info? Meemaken en erbij zijn? Neem dan een kijkje in de Facebook-groep ‘De Spoel Reunited’. Je komt er ongetwijfeld leuke verhalen en veel bekenden tegen.