Wie de naam Steve McQueen hoort, denkt misschien als eerste aan zijn bekroonde films. De Britse kunstenaar en filmmaker, geboren in Londen in 1969, won in 2014 een Oscar voor 12 Years a Slave en maakte daarnaast veelgeprezen films en televisieseries. Toch begon zijn carrière in de beeldende kunst. In De Pont Museum is nu ATLAS te zien, zijn eerste solotentoonstelling in Nederland.

In zijn werk onderzoekt McQueen thema’s zoals macht, herinnering, identiteit en lichamelijke kwetsbaarheid. Hij doet dat zonder eenvoudige antwoorden te geven. Zijn films, foto’s, installaties en geluidswerken nodigen bezoekers uit om aandachtig te kijken en zich bewust te worden van hun eigen positie. Wat zien we, wat denken we te herkennen en welke verhalen blijven normaal gesproken buiten beeld?

Veelzijdig

De tentoonstelling ATLAS brengt vier recente werken samen, die ieder een ander aspect van McQueens veelzijdige kunstenaarschap laten zien. Centraal staat de monumentale installatie Atlas uit 2026, die hij speciaal voor De Pont Museum maakte. In dit werk richt McQueen zijn blik op de onmetelijkheid van het heelal. Bezoekers worden ondergedompeld in een visuele vertaling van een universum dat zich nauwelijks laat bevatten. Het werk roept zowel verwondering als bescheidenheid op: tegenover de omvang van de kosmos lijkt de menselijke aanwezigheid plotseling klein en kwetsbaar.

Een ander belangrijk werk in de tentoonstelling is Sunshine State uit 2022, een recente aanwinst van De Pont Museum. In deze filmische installatie verweeft McQueen persoonlijke herinneringen met de geschiedenis van film, racisme en beeldvorming. Een aangrijpend familieverhaal vormt het vertrekpunt voor een groter verhaal over uitsluiting, identiteit en de manier waarop het verleden in het heden blijft doorwerken.

Luisteren

Met het geluidswerk Untitled uit 2025 doet McQueen op een heel andere manier een beroep op de bezoeker. Niet het kijken, maar het luisteren staat centraal. Het werk maakt je bewust van de ruimte waarin je je bevindt en van je eigen lichamelijke aanwezigheid. Juist doordat het beeld ontbreekt, krijgt de verbeelding vrij spel.

In de fotoserie Bounty uit 2024 toont McQueen oogverblindende tropische bloemen van het Caribische eiland Grenada, waar zijn familie vandaan komt. De bloemen zijn verleidelijk en kleurrijk, maar dragen ook een beladen geschiedenis met zich mee. Ze groeiden op plekken die verbonden zijn met het koloniale verleden en worden zo stille getuigen van gebeurtenissen die vaak onzichtbaar blijven.

Samen vormen de vier werken een reis van het persoonlijke naar het kosmische, van het intieme naar het collectieve en van lichamelijke aanwezigheid naar de oneindigheid van het heelal. ATLAS toont Steve McQueen als beeldmaker én denker: een kunstenaar die film, kunst en werkelijkheid voortdurend met elkaar verbindt.

ATLAS is nog tot en met 30 augustus 2026 te zien in De Pont Museum in Tilburg