Grote afvaldumpingen in de regio zijn aan de orde van de dag. Stukken puin, meubels, vuilniszakken vol luiers en zelfs deelscooters: boswachters en groene boa’s komen van alles tegen in de natuur. Op pad met een inspecteur langs afval-hotspots.

Door Rens van de Plas/Woeste Grond

‘Het waren misschien wel honderd vuilniszakken. Die hadden ze verspreid over een afstand van een kilometer uit de auto gegooid.’ Cees Pasmans heeft de meest bizarre dingen gezien. Als milieucoördinator, wijkagent en groene boa werkte de Tilburger overal ter wereld om het buitengebied te beschermen. Hij is inmiddels met pensioen, maar voor Brabants Landschap gaat hij tóch elke week op zijn mountainbike de Tilburgse natuur in.

Op zoek naar dingen die niet helemaal kloppen. Zoals die vuilniszakken die, vanaf de Belgische grens, langs een weg gedumpt waren die door landgoed De Utrecht in Esbeek loopt. ‘Dat bleken twee Nederlanders te zijn die in België woonden, maar daar hun afval niet konden wegbrengen.’ Op een gegeven moment liepen de ratten bij hen in huis en moesten ze hun vuilniszakken dus ergens kwijt. ‘Het is zonde dat ze het zo hebben aangepakt. Als ze contact hadden opgenomen met de gemeente Goirle hadden ze misschien nog wel iets kunnen regelen. Maar dit was zeker niet de manier.’

Op een montere ochtend in oktober vorig jaar ben ik met Cees op pad, op zoek naar plekken waar regelmatig afval gedumpt wordt. Onze eerste stop is uitkijktoren De Nieuwe Herdgang. Cees stapt uit bij een sloot. ‘Hier, dit heb ik tien dagen geleden al gemeld en het ligt er nog steeds. Verfafval. Dat ligt gewoon in het water, hè. In het ergste geval had ik hier twee proces-verbalen voor opgemaakt. Eentje voor het overtreden van de Waterwet en eentje voor het afvaldumpen.’

Nog geen twee meter verder ligt een opengescheurde afvalzak met daarin een jas, een trui, een broek en een pak fruitdrank van de Lidl. Cees maakt er een Fixi-melding van. Het is te hopen dat de gemeente het binnen een paar dagen komt opruimen, maar het is niet vanzelfsprekend dat dat snel gebeurt. ‘De gemeente heeft laatst een bedrijf ingehuurd om dit soort dingen op te ruimen. Dat loopt niet zo goed.’ Het werd sneller opgeruimd toen de gemeente het zelf nog deed, merkt Cees.

‘Moet je nog schoenen hebben? Die liggen hier ook.’

Vlakbij de uitkijktoren woont Frank. Hij houdt varkens en probeert tussen het geweld van de snelwegen iets van zijn leven te maken. Cees komt af en toe een praatje maken. ‘Ik heb jouw telefoonnummer bovenin de keet hangen’, zegt Frank, wiens echte naam bij de redactie bekend is.

Frank is behoorlijk gefrustreerd. ‘Dat vuil is er al jaren. Er wordt niks aan gedaan. Als ze onder het tunneltje betonnen blokken hadden neergelegd, was het zo opgelost. Dan konden ze hier met de auto niet komen. De gemeente zegt dat ze niet anders kunnen. Nou, dat is allemaal lul van koek.’ Er stond hier een fiets die pas na een maand is weggehaald, vuilniszakken blijven soms drie weken liggen. ‘Als ik de politie bel, zeggen ze dat ik niet zo vaak moet bellen. Nou, dan bel ik dus niet meer.’

Niet alleen op deze vierkante kilometers bij Tilburg is het raak met afvaldumpingen. Ook in de rest van Brabant is het soms dweilen met de kraan open. Woeste Grond vroeg boswachters om in de maanden oktober, november en december alles te fotograferen wat groter was dan een vuilniszak en die foto’s naar een speciaal telefoonnummer van de redactie te appen.

Getuigenissen

Uit hun getuigenissen blijkt dat de natuur misschien wel de populairste officieuze vuilstort van Brabant is. Natuurinspecteur Marcel stuurt twee foto’s door van een dumping met een uit elkaar getrokken driezitsbank, stukken tapijt, isolatiemateriaal, een plastic loopauto, stukken hout, stukken steen. Als het niet zo overduidelijk middenin het bos zou liggen, zou je haast denken dat iemand het vergeten is.

Groene boa Ray stuitte naast een zandpad op een allegaartje aan dozen, verpakkingen, zeil, jerrycans en bigshoppers, waar de dumpers minstens een grote autobus voor nodig hadden. Zijn collega-boa in Eindhoven vindt minstens dertig autobanden gedumpt in een sloot achter een bedrijventerrein. Het zijn de afgelegen plekjes, de niemandslanden, de hoekjes waar je alleen komt als je per ongeluk verdwaalt, die in trek zijn bij de dumpers.

In drie maanden tijd kwamen er 69 foto’s binnen van elf boswachters, groene boa’s en milieuinspecteurs die in Brabant werken. Dat is natuurlijk nog maar een fractie van alles wat er tussen oktober en december in de natuur is gedumpt en een nog veel kleiner deel van het afval dat jaarlijks de Brabantse natuur in wordt geslingerd. Brabantse natuurorganisaties constateerden in het jaar 2018 dat er vijfduizend afvaldumpingen waren gedaan. Van recentere jaren zijn er geen gegevens, maar boswachters hebben niet het idee dat de situatie sterk verbeterd is.

Er zijn praktisch twee smaken als het om afvaldumpers gaat: de mensen met sociale problematiek en de gemakzuchtigen. Vooral die laatste categorie wil zich er met een afvaldumping vaak snel van af maken en daar kunnen legio redenen voor zijn. De milieustraat kan net dicht zijn wanneer die mensen hun afval willen brengen. En sommige eenmanszaken dumpen hun bouwmateriaal in de natuur omdat het ze bij de milieustraat veel geld kost.

Inmiddels ben ik met Cees verder doorgereden naar landschapspark Moerenburg. Terwijl Cees weer een Fixi-melding staat in te voeren, wordt hij aangesproken door een stel dat aan het wandelen is. ‘Daar verderop liggen twee fauteuils in het kanaal’, zegt de heer. ‘Ik snap er helemaal niks van, ik snap er helemaal niks van’, vult zijn vrouw aan. ‘Mensen verhuizen of worden hun appartement uitgezet en gooien al hun meubels dan gewoon weg.’

Cees maakt een melding, maar een week later liggen de fauteuils er nog.

De gemeente Tilburg erkent dat illegale stortingen een steeds urgenter probleem worden. Werden er in 2023 nog 8019 meldingen gedaan van illegale dumpingen, in 2024 waren dat er al 10.378, overigens niet alleen in de natuur. ‘Vanwege deze stijging is er extra geld geïnvesteerd in het opruimen. Omdat we zien dat dit een hardnekkig probleem is, is er sinds 1 maart een coördinator illegale stort aangesteld.’

Voor Staatsbosbeheer waren de afvaldumpingen onder meer een reden om boa’s veel serieuzer te gaan inzetten, zegt hoofd van de Brabantse afdeling Freek Rebel. ‘Vroeger rustten we boswachters nog uit met opsporingstaken, zodat ze bevoegd waren om mensen die met een mountainbike door het bos reden of die hun hond los lieten lopen, te bekeuren. Inmiddels nemen we alleen nog maar voltijdsboa’s aan, omdat het takenpakket de laatste jaren flink veranderd is.’

De familie Van Puijenbroek, eigenaar van het landgoed Gorp en Roovert in Hilvarenbeek, ziet dumpingen in het gebied in allerlei soorten en maten. ‘Echt hele grote dumpingen heb je een aantal keer per jaar en daarnaast hebben we nog heel frequent kleinere dumpingen’, zegt directeur Harrie van Puijenbroek van het landgoed daarover.

‘Wat specifiek bij ons speelt, en daar zijn wij in Brabant niet uniek in, is dat ons landgoed op de grens ligt. Dat maakt het natuurlijk toch wel een stukje aantrekkelijker voor mensen vanuit België om bij ons afval te komen dumpen. Als je een auto met een Belgisch kenteken moet opsporen is dat voor een Nederlands politieagent of boa toch net iets complexer’, schetst de landgoedeigenaar.

Onzichtbaar

Door Gorp en Roovert lopen een aantal openbare wegen waar de boa’s van de familie Van Puijenbroek weleens gedumpt afval aantreffen. Maar de directeur weet ook dat mensen dieper de bossen in rijden om van hun afval af te komen. ‘Laatst kwam ik nog een soort huisgemaakte barbecue tegen, midden in het bos. Die mensen moeten hebben geweten hoe ze er moesten komen. Hij was ook heel onzichtbaar weggezet, maar uiteindelijk komen ik of de boa’s het toch altijd tegen.’

Voor de familie is het zaak een afvaldumping zo snel mogelijk op te ruimen. ‘Als je het niet opruimt gaan mensen er afval bij gooien. Dat is een heel raar effect: kennelijk denkt men dat als er afval staat er best wat afval bij mag.’

Wil je de foto’s van de boa’s en boswachters zelf bekijken? Lees dan het hele verhaal op woestegrond.org.