In de zomer van 1936, exact 90 jaar geleden, staan de Tilburgse kranten er bol van. Er staat iets bijzonders te gebeuren op Landgoed Korenzäthe, daar aan de Bredaseweg. Cenodoxus, de beroemde geleerde uit Parijs, komt naar Tilburg! Vandaag deel 1 in dit drieluik.

Door Theo van Etten

‘Cenodoxus’ was de titel van een eeuwenoud toneelstuk dat als openluchtspel zou worden opgevoerd in de tuin van landgoed ‘Korenzäthe’. Deze villa met enorme tuin aan de Bredaseweg 440, ooit gebouwd door de textielfamilie Sträter, ging in 2020 tegen de vlakte nadat de koper – een bekende Tilburger – hier zijn droomhuis wilde realiseren.

Een knap staaltje promotie

In de zomer van 1936 siert vrijwel wekelijks een aankondigingsadvertentie van ‘Cenodoxus’ de voorpagina van de Tilburgsche Courant. De eerste, op 4 juni 1936, vermeldt nog slechts de titel van het openluchtspel en een vage locatieaanduiding. De week erop wordt duidelijk wanneer de uitvoeringen zullen plaatsvinden. De aankondigingen krijgen een vaste plek op de voorpagina, omringd door nieuws over mijnwerkersstakingen in België, onlusten in Palestina en een neergestort Duitsch watervliegtuig.

Op 17 juni wordt er meer duidelijk over de exacte locatie: “Aan de samenvloeiing van Berkdijk met Bredascheweg, waar DE Wandelweg van Tilburg, de lommerrijke Bredascheweg zich bij Het Dorstige Hert met een statigen bocht langzaam naar rechts omzwenkt (…). Wekelijks wordt de spanning opgebouwd. Een journalist ziet dat zondagse wandelaars vol bewondering blijven staan bij alles wat zich achter de heggen afspeelt. “Zij stoten elkaar aan en knikken elkaar veelbetekenend toe bij het zien van het enorme reclamebord. Alsof ze willen zeggen: “Daar is ‘t!”. Weer een week later maakt Tilburg kennis met het komische duo Jan en Piet. Onder de titel ‘Afgeluisterd achter de heg’ delen zij met het Tilburgse publiek wat ze hebben gehoord en gezien.

‘Cenodoxus’ moet dé zomerhit van 1936 worden. Om de Tilburgse zieltjes warm te maken, wordt de spanning langzaam opgebouwd richting de première. De berichtgeving sluit steevast af met wat we nu een ‘call-to-action’ zouden noemen: “Laten we hier even de zakelijke opmerking aan vastknoopen, dat de kaartverkoop reeds begonnen is op Ringbaan West 306.” Ringbaan West 306 was het klooster van de Broeders van Liefde. Zij begrepen precies hoe commercie werkt.

Hovaardij en ondergang

Maar een toneeluitvoering en de katholieke kerk, ging dat wel samen? Aan het begin van de negentiende eeuw moest de geestelijkheid immers niets hebben van dat frivole gedoe, waarbij ook nog eens mannen én vrouwen samen het toneel betraden. Pas nadat een totaalverbod op toneeluitvoeringen niet houdbaar bleek, draaide de kerk bij. ‘Go with the flow’, moeten de geestelijken gedacht hebben. Maar dan wel met een degelijke katholieke boodschap als thema.

En zo stortte Theo van der Sommen, ofwel broeder Paulo, zich op de regie van ‘Cenodoxus – een spel van hovaardij en ondergang’. Met zijn toneelvereniging ‘St. Thomas’ had hij al vele verdienstelijke uitvoeringen voor de parochie Westend verzorgd, zoals ‘De wraak der Kabouters’, ‘De held der Eucharistie’, en ‘Jetje zonder zenuwen’. Deze broeder heeft wat in zijn mars! En dus is ‘Cenodoxus’ – hoewel het gezien de complexe choreografie zeker niet een van de gemakkelijkste toneelstukken is, daar zijn kenners het over eens – geen vreemde keuze.

Dit artikel verschijnt in het kader van het project ‘Den Grooten Weg der Eerste Klasse, no. 8’ van Heemkundekring Tilborch. In 2025, 2026 en 2027 bestaat het Tilburgse deel van deze route (Bredaseweg – Tilburg centrum – Bosscheweg) precies 200 jaar. Het volledige artikel vind je hier: https://www.heemkundekringtilburg.nl/korenzathe.html - Reageren? info@theovanetten.nl