In 2025, 2026 en 2027 bestaat de route Bredaseweg – Tilburg centrum – Bosscheweg precies 200 jaar. Bij de aanleg ervan was dit traject een onderdeel van Den Grooten Weg der Eerste Klasse, no. 8. Een straatweg van Breda naar Den Bosch, via Tilburg. En dat laatste hebben we vooral te danken aan één man: Adriaan Goekoop.
Door Theo van Etten
Een projectgroep van Heemkundekring Tilborch verzamelt verhalen en gebeurtenissen in verband met deze Grooten Weg. Daarbij stuitten zij op de persoon Adriaan Goekoop, iemand die van essentieel belang is geweest voor het feit dat wij anno 2026 gebruik kunnen maken van de Bredaseweg en Bosscheweg.
In 1816 wordt deze – in het Zuid-Hollandse Goedereede geboren – Adrianus Goekoop aangesteld als waarnemend ingenieur van Waterstaat in Brabant. Koning Willem I heeft een maand eerder akkoord gegeven voor de aanleg van een straatweg van Breda naar ’s-Hertogenbosch en Goekoop kan direct aan de slag: de weg moet binnen een jaar klaar zijn. En o ja, er is nog iets. Hoewel de exacte richting van het tracé nog bepaald moet worden, zal de nieuwe straatweg, mede in verband met militaire doeleinden, zoveel mogelijk “in regte linie” aangelegd moeten worden.
Toch via Tilburg
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken is niet blij als hij een week later het rapport van Goekoop leest. Deze heeft namelijk voor een route gekozen met een omweg via Tilburg. In deze jonge en snelgroeiende stad schieten de lakenfabrieken als paddenstoelen uit de grond, terwijl de circa tienduizend inwoners zich moeten bedienen van zandwegen en karrensporen om hun goederen te kunnen vervoeren. Toch houdt de staatssecretaris namens de koning vast aan een rechte lijn via Dongen en Loon op Zand. Met een nagenoeg lege staatskas is dat immers de goedkoopste oplossing. Hij oppert om vanaf Waalwijk dan maar een aftakking te maken naar Tilburg.
Tilburgse lobby
Ondertussen zijn ook de Tilburgse gemeenteraadsleden wakker geschud. Hun pogingen om het wegenstelsel naar de stad te verbeteren, waren in de jaren daarvoor op niets uitgelopen. Maar nu is daar dus Adriaan Goekoop. Iemand die zich tegen de wens van de koning in alsnog hard maakt voor een route via Tilburg. Per brief aan de koning zetten ze de argumenten van Goekoop kracht bij. Een commissie reist naar Brussel om koning Willem I te smeken de weg via Tilburg te laten lopen.
Er ontstaat een snoeiharde lobby door de belanghebbende gemeenten. Breda, Tilburg en Den Bosch staan lijnrecht tegenover dorpen als Dongen en Loon op Zand. Voor Goekoop staat het echter als een paal boven water: via Tilburg is ‘de minst kostbaarste en verkieslijkste’ route. Langzaam lijkt het tij te keren. Ja, Tilburg wordt steeds meer een optie. Er is nog maar één ‘maar’: geld.
En dan wordt het 15 september 1821. Eindelijk zet Willem I zijn handtekening onder het Koninklijk Besluit tot de aanleg van de straatweg, met een omweg via Tilburg. Den Grooten Weg der Eerste Klasse, no. 8 kan er eindelijk komen. Wel zal Tilburg een bedrag van maar liefst F. 30.000, - moeten bijdragen en dat is flink wat meer dan wat andere gemeenten langs de route zullen betalen.
Eerbetoon
Afbeeldingen van deze Adriaan Goekoop heeft de projectgroep niet kunnen vinden. In die zin lijkt hij te zijn opgeslokt door de vergetelheid. Toch is zijn rol voor Tilburg van wezenlijk belang geweest. Dat hij een standbeeld verdient, ergens langs de Bredaseweg of Bosscheweg, is volgens de projectgroep evident. Want hoe zou Tilburg eruit hebben gezien als deze nuchtere Zuid-Hollander zich níet hard had gemaakt voor een straatweg via Tilburg? Woonden we dan nog steeds in een dorp en gingen we op zaterdag ‘statten’ in Loon op Zand?
Lees het volledige artikel op de website van Heemkundekring Tilburg: https://www.heemkundekringtilburg.nl/adriaan-goekoop.html