Deze verbleekte en vreemd gekleurde dia uit 1967 van fotograaf Ad de Bont toont de oorspronkelijke gedenknaald van koning Willem II aan de toenmalige Paleisstraat in Tilburg.

Door John Geerts/Tilburgers.nl

Dit monument markeerde de exacte locatie waar de vorst op 17 maart 1849 overleed in zijn woning aan de Nieuwendijk. Het statige herenhuis werd in 1872 gesloopt omdat het in verval was geraakt, waarna de erfgenamen besloten op die plek een monument op te richten. Rechts op de foto door de bomen heen zien we de contouren van het Paleis Raadhuis. Niet zichtbaar op de foto is de Heikese kerk aan de linkerkant.

Van Tulder

De hardstenen gedenknaald was een ontwerp van de Tilburgse architect Hendrik van Tulder en werd op 17 maart 1874 onthuld, precies 25 jaar na het overlijden van de koning. Het bouwwerk was 12,8 meter hoog en woog negentigduizend kilo. Een opvallend onderdeel van de naald was het marmeren portret-medaillon van de koning, ontworpen door beeldhouwer Jozef Geefs.

In de loop der jaren is het monument herhaaldelijk geweken voor stadsvernieuwing. Nadat het in 1933 al eens twaalf meter was verplaatst, viel in maart 1968 definitief het doek voor de oorspronkelijke opstelling. De gedenknaald moest worden afgebroken voor de verbreding van de rijweg en de aanleg van het Stadhuisplein en de Cityring. Hoewel de onderdelen werden opgeslagen op de gemeentewerf, raakte het monument daar ernstig aangetast door erosie. De gemeente Tilburg stelde vast dat de meer dan honderd brokstukken in zo’n slechte staat verkeerden dat restauratie financieel niet haalbaar was.

Medaillon

Op initiatief van de Juniorkamer Hart van Brabant werd uiteindelijk een nieuw gedenkteken gerealiseerd, ontworpen door kunstenaar Ton Buijnsters. Dit moderne monument werd op 2 oktober 1987 onthuld en bevat het originele marmeren medaillon van het oude monument. De herinnering aan de oorspronkelijke sterfplek wordt tegenwoordig ook levend gehouden door een bronzen plaquette op de fontein voor het paleis-raadhuis met de tekst: “In zijn woning, die zich op deze plaats aan het begin van de toenmalige Nieuwe Dijk bevond, overleed op 17 maart 1849 Zijne Majesteit Koning Willem II”.

Het Stadsmuseum Tilburg bewaart nog enkele restanten van het oude bouwwerk, waaronder de spits en twee marmeren platen.