Een historische foto van fotograaf Niek Hermans uit juli 1992 toont Roze Maandag, op de Heuvel in Tilburg tijdens de Tilburgse Kermis. In het midden van de groep staat Henk Krol, de toenmalige hoofdredacteur van de Gay Krant. De opname is gemaakt op het balkon van café Uit, die toendertijd op de Heuvel was gevestigd.

Door John Geerts/Tilburgers.nl

De personen op de foto, onder wie het extravagante gevolg van de Amsterdamse homodiscotheek iT, proosten met roze champagne, terwijl op de achtergrond de Heuvelse kerk en kermisattracties zichtbaar zijn. Deze foto markeert de beginjaren van een evenement dat uitgroeide tot een van de grootste LHBTIQ+ feesten van Nederland: Roze Maandag.

Het evenement begon in 1990 als een spontane actie. Redacteur Hans van Velde van de Gay Krant zocht in de zomerperiode naar nieuws voor de homo- en lesbische agenda op Teletekst. Als grap plaatste hij de aankondiging 'Nostalgische kermis, Stadhuisplein, nichtenavond', wetende dat hoofdredacteur Henk Krol die avond de kermis in Tilburg bezocht.

Onverwacht

De aankondiging trok onverwacht veel bezoekers naar de Nostalgische kermis, die normaal gesproken rustig was. Hoewel de gemeente Tilburg en homocafé De Popcorn destijds aanvankelijk bezorgd waren over mogelijke negatieve reacties of geweld, bleef het evenement bestaan. Op 22 juli 1991 volgde de eerste officiële editie onder de naam Roze Maandag, een naam die tevens verwees naar de ‘Rosenmontag’ uit het Duitse carnaval. Om de organisatie en promotie verder te structureren, richtten de Gay Krant en de Tilburgse homohoreca vervolgens Stichting Roze Maandag op.

Groei in 1992

In juli 1992, toen Niek Hermans deze foto maakte, nam de populariteit van het evenement flink toe. De Gay Krant bracht in dat jaar een speciale bijlage uit over Roze Maandag. Dit trok naar schatting 20.000 roze bezoekers naar de stad.

Onder de aanwezigen bevond zich ook Manfred Langer, de eigenaar van de Amsterdamse homodiscotheek iT, die met meerdere bussen vol extravagant geklede gasten naar Tilburg reisde. De beelden van deze delegatie, die onder andere vanaf het terras op de Heuvel te zien was, haalden de landelijke journaals van de NOS en RTL. Vanaf dat moment werd Roze Maandag het drukst bezochte onderdeel van de gehele Tilburgse Kermis.

Ontwikkelingen

In de periode daarna, ontwikkelde Roze Maandag zich tot een evenement dat jaarlijks tussen de 250.000 en 300.000 bezoekers trekt. Daarmee is het het grootste Nederlandse pride-evenement buiten Amsterdam. Waar het karakter in de beginjaren, zoals in 1995 met naaktoptredens, soms als provocerend werd gezien, wordt het huidige evenement gekenmerkt door een brede menging van LHBTIQ+ bezoekers en hetero-publiek. Het feest draait om zichtbaarheid, acceptatie en diversiteit.

De verbinding met de NS en de overheid is door de jaren heen gebleven. Nadat een eerdere ‘Roze Maandag Express’ tot 2015 werd stopgezet wegens de hoge kosten, rijdt er inmiddels weer een uitgebreide ‘Roze Maandag Express XL’. Deze trein brengt reizigers via een route vanuit Rotterdam, Utrecht en ‘s-Hertogenbosch naar Tilburg, inclusief entertainment en een make-up corner aan boord. Bij aankomst sluiten de reizigers aan bij de Pride Walk die vanaf het Tilburgse station naar het kermisterrein trekt. Op 20 juli 2026 staat de volgende editie van Roze Maandag op de agenda.