Voor vijf voormalige bewoners van Abdij Koningsoord in Berkel-Enschot werd op maandag 29 juni een struikelsteen gelegd. Ze waren katholiek én Joods en geen van hen overleefde de vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In heel Europa worden struikelstenen gelegd voor mensen die door oorlogsgeweld en vervolging in de Tweede Wereldoorlog nooit meer zijn thuisgekomen. De Duitse kunstenaar Gunter Demnig bedacht deze kleine monumentjes, messing plaatjes van 10 bij 10 cm met inscriptie, bevestigd op een betonnen blok. Ze worden in het plaveisel of trottoir voor of bij het laatste huis waar iemand heeft gewoond. Natuurlijk is het niet de bedoeling dat iemand er echt over struikelt. Maar wie de tekst op het plaatje leest, zal in gedachten even struikelen over het verleden. In de gemeente Tilburg liggen nu 73 van deze herdenkingsstenen.

Met een struikelsteen houden we de herinnering levend aan iemand die ooit in onze buurt woonde. Dat kan een Joods slachtoffer zijn of iemand die is omgekomen door oorlogsgeweld. Op 29 juni werden struikelstenen gelegd voor drie zussen en een broer uit de familie Löb en voor dr. Lisamaria Meirowsky. Zij waren Joods en hadden zich bekeerd tot het katholicisme. Dat behoedde hen niet voor arrestatie en vervolging. Vier van hen stierven in een kamp, één zuster Löb stierf in de abdij na meermaals gearresteerd te zijn.

Katholiek en toch vervolgd

Lien, Dora, Wies en Hans Löb maakten deel uit van een gezin van acht kinderen, van wie de Joodse ouders zich bekeerd hadden tot het katholicisme. Zes van hen kozen voor het kloosterleven. Drie zonen werden monnik in de trappistenabdij Koningshoeven en drie dochters trappistin in de abdij Koningsoord. Voor de nazi’s telde echter niet hun geloof maar het feit dat ze uit een Joodse familie stamden. In juli 1942 werden de eerste Joden uit Nederland naar Auschwitz gedeporteerd. In de katholieke kerken werd toen een protestbrief voorgelezen. Als wraak arresteerde de bezetter op 2 augustus 1942 overal in Nederland katholiek gedoopte Joden, ook in Tilburg. Onder hen waren de kloosterlingen Löb en de arts dr. Lisamaria Meirowsky, die uit Duitsland was gevlucht. Zij was lekendominicanes en vond in 1940 onderdak in de Abdij Koningsoord.

Deportatie

Via Kamp Amersfoort en doorgangskamp Westerbork werden Lien en Dora Löb en Lisamaria Meirowsky binnen enkele dagen naar het vernietigingskamp Auschwitz gedeporteerd, waar zij al snel omkwamen of werden vermoord. De jongste zuster, Wies Löb, was te ziek voor deportatie en bleef achter in de abdij. Zij werd enkele keren opgepakt, dook onder en keerde terug in de abdij om daar in 1944 te sterven. Jongste broer Hans Löb zat in augustus 1942 ondergedoken in de abdij van zijn zussen, probeerde te vluchten, maar werd in België gearresteerd. Na zijn deportatie werd hij als dwangarbeider tewerkgesteld. Hij overleefde de Dodenmarsen van januari 1945 maar stierf uiteindelijk in Buchenwald.

Door het leggen van de struikelstenen zijn deze vijf mensen symbolisch terug op de plek waar ze voor het laatst in relatieve vrijheid woonden en werkten. Voor de drie monniken uit de familie Löb zijn in 2022, tachtig jaar na hun arrestatie, struikelstenen gelegd voor de abdij Koningshoeven. Paula, het achtste kind uit het gezin Löb, overleefde als enige de oorlog.

Voor een overzicht van de struikelstenen in de gemeente Tilburg kijk je op wikimiddenbrabant.nl

Organisatie: vrijwilligers van de Werkgroep Struikelstenen Tilburg in samenwerking met Heemkundekring De Kleine Meijerij en Stadsmuseum Tilburg.