De dag vóór ketikoti biedt traditioneel plaats aan herdenking en reflectie, ook in Tilburg. Vergelijk het met 4 mei vóór 5 mei. Geen gefeest dus, maar goede informatie over het koloniaal verleden en haar doorwerking. Dit jaar belicht een Afro-theoloog het geestelijke aspect.

De Dag van Besef start in de vroege avond met een plengoffer bij het slavernijmonument aan de achterzijde van het centraal station, gevolgd door een lezing in de LocHal. Theoloog en geestelijk verzorger Dah Kpovi zal daar dieper ingaan op intergenerationele doorwerking en wat hij noemt 'Afro Spirituele Empowerment', mensen bewust maken van hun nog ongebruikte spirituele potentie. In plaats van de lezing is het ook mogelijk een stadswandeling te maken.

Koloniale sporen

Vaak wordt gedacht dat Tilburg weinig raakvlakken heeft met het koloniaal verleden, maar niets is minder waar. Veel inwoners hebben familieleden uit 'de Oost' of uit 'de West'. Andere families zaten in de handel of kennen nog heerooms. De stadswandeling 'Sporen van het koloniaal verleden' toont diverse sporen in de gebouwde omgeving van een gezamenlijk verleden. Het is een kans je mening te vormen op basis van informatie. Thema’s die aan de orde komen zijn de VOC, katoenindustrie, zwarte bedienden, de missie, koloniale waren, culturele uitwisseling, stereotypering en emancipatie.

Winti-religie

Dah Kpovi hoorde als kind dat alleen de christelijke god bestond. Natuurgodsdiensten werden als ‘afgoderij’ afgedaan. Dit vonden zowel de witte mensen als de zwarte gemeenschap waarin hij opgroeide. Hoe wel hij christelijk gedoopt werd praktiseerden zijn ouders evenzeer het winti-geloof, een Afro-Surinaamse religie waarin voorouders en natuurgeesten (winti's) een belangrijke rol spelen. Waarom zou dit fout zijn? Kpovi ging daarop in Nederland theologie studeren en maakte diverse studiereizen naar Afrika.

De winti-religie draait om drie dingen: geloof in een schepper, geloof in natuurgeesten en de kracht van voorouders in het nu. Daarbij spelen dromen, magische rituelen en voedselgeboden een belangrijke rol. Kpovi's conclusie is dat de winti-religie net zo veel respect verdient als het christendom. Hij schreef er twee boeken over. In zijn werk als coach en mediator stimuleert Kpovi Afro-spirituele transformatie.

Kracht van voorouders

''Die verandering van mind-set past wel bij de Dag van Besef'', aldus Carla Mohammed, voorzitter van het Comité 30 juni-1juli Tilburg. ''Hoe mooi is dat eigenlijk: slaafgemaakte Afrikanen brachten hun rituelen ooit naar Suriname en Surinamers brengen deze nu naar Nederland. Dergelijke rituelen waren in de koloniale tijd strikt verboden, maar leefden toch voort. Vandaag de dag zijn ze van groeiende betekenis in ons land, want ze kunnen helend werken. Best veel mensen ervaren huidskleurdiscriminatie en hebben last van geïnternaliseerde gevoelens van minderwaardigheid. Het doorbreken daarvan is een lange weg en enig besef van de kracht van jouw voorouders helpt daarbij. Wat betreft de afschaffing van de slavernij, per wet op 1 juli 1863, dank ik vooral mijn voorouders en niet een overheid, een koningshuis of een godheid. Anton de Kom wees ons hier al op.''

Het programma van de Dag van Besef, dinsdag 30 juni 2026, start om 18.30 uur bij het slavernijmonument met een plengoffer door Dah Kpovi. Muzikale bijdragen zijn er van zangkoor Pramisi. Het kledingadvies is wit. Voor de aansluitende lezing cq wandeling (beiden starten om 19.00 uur) graag aanmelden via www.30juni1juli-tilburg.nl respectievelijk www.stadsgidserij.nl.