In de wijk Sint Anna ijveren bewoners voor behoud van twee aangrenzende kloostertuinen. De ene hoort bij het imposante voormalige Kapucijnenklooster, de ander bij het fraterhuis aan de Capucijnenstraat. De bewoners hopen op een beschermde status door de gemeente Tilburg. Kloostertuinen zijn immers longen van de stad, is hun mening.

Door Theo van Etten

Een van die bewoners is Maarten Hartveldt. “De gemeente wil de stad graag vergroenen. Nou, Tilburg staat vol met kloosters met prachtige tuinen. Laten we daar gebruik van maken door ze te beschermen en te koesteren.” Zelf woont hij pal naast de kloostertuin die de fraters van Tilburg ooit eigenhandig aanlegden. Samen met de Kapucijnentuin vormt dit historische ensemble een groene oase in de wijk Sint Anna. “Buurtbewoners onderhouden delen van de fratertuin zelf,” zegt hij. Ook voor die van de Kapucijnen willen zij zich graag inzetten.”

Met respect voor het verleden

Sinds het vertrek van de laatste paters Kapucijnen in 2024 was het spannend rondom de kloostertuin. “De Kapucijnen wilden ook na hun vertrek een vinger in de pap houden: de kloostertuin moest behouden blijven voor de buurt,” legt Maarten uit. “Maar al snel na hun vertrek presenteerde een lokale commerciële vastgoedondernemer plannen om er ruim 200 torenhoge flatjes te bouwen. Tot overmaat van ramp wilde hij de oude kloostermuren slopen, waardoor de intimiteit van de tuinen verloren zou gaan.”

Inmiddels is projectontwikkelaar Roelofs en Haase eigenaar geworden van het klooster. “Zij tonen zich gelukkig erg betrokken en hebben respect voor het verleden van deze plek. Zo willen zij de kloostermuren juist behouden. Ook zoeken zij naar een herbestemming die recht doet aan zowel het gebouw, het werk van de paters, als de belangen van de buurt. De buurt is in gesprek met hen om datzelfde met de tuin te doen.”

Breder belang

De kloostertuin vertegenwoordigt een enorme biodiversiteit midden in de stad. “De stadsecoloog wist niet wat hij zag,” veert Maarten op. “Voor de wijkbewoners fungeert deze groene zone als rustpunt en verkoelingsplek, daarom zijn ze al jaren zo betrokken. Een bewoner van het Observantenhof heeft zelfs notarieel laten vastleggen dat zijn tuin tot 25 jaar na zijn dood niet bebouwd mag worden. Een groep wijkbewoners gaat – gesteund door de gemeente – een kruidentuin aanleggen waar de hele buurt gebruik van kan maken. De stadsimker ontvangt hier schoolklassen en geeft uitleg over het werk van zijn bijen. Deze tuin dient meer dan alleen deze buurt.”

Ook wijkbewoner, tevens raadslid, Frans van Aarle toont zich actief bij het buurtinitiatief. Als gepassioneerd (beroeps)fotograaf fotografeerde hij ooit tot in detail alle kerken van parochie De Goede Herder die gesloten waren of op de nominatie stonden om gesloopt te worden. Het wakkerde zijn drang om in actie te komen aan, vroeg binnen de gemeenteraad aandacht voor de situatie en zorgde ervoor dat Heemkundekring Tilborch aanhaakte. “Maar het liefst zoeken we samen met de ontwikkelaar naar een oplossing. Daar hebben we veel vertrouwen in.”

Vogelvrij

Ondanks die inspanningen blijft de kloostertuin vogelvrij en dat vindt de buurt voldoende reden om voor een beschermde status te gaan, onder andere met een handtekeningenactie. Maarten: “Dit hele religieuze ensemble, inclusief de monumentale kloostermuur, vertegenwoordigt een grote culturele erfgoedwaarde. De omsloten kloostertuinen vormen een veilige oase voor de omliggende wijken.” Geïnspireerd door deze aanpak zochten wijkbewoners van de kloostertuin bij de Oude Lind contact met Sint Anna. “Blijkbaar zagen zij dit als voorbeeld van hoe je als wijk waakt over zo'n kostbare groene long in je wijk. Laten we van dit plan een blauwdruk maken waar de gemeente mee verder kan.”