Er liepen eens onzichtbare grenzen door Tilburg. Een van die grenzen hebben we nog niet zo lang geleden opgerakeld, die tussen boven en onder de (spoor)lijn. Ook tussen parochies bestonden onzichtbare grenzen. Dat waren er nogal wat. In 1971 telde Tilburg 29 parochies, dus waren er evenveel parochiegrenzen en die werden streng bewaakt door de pastoors omdat het afbakeningen waren tussen voor parochies essentiële belangen.

Door Paul Spapens

Denk aan het aantal kerkgangers en de opbrengst van collectes. De opbrengst van rouw- en trouwmissen. Of het aantal leerlingen op de lagere school. Niet alleen de pastoors hielden de grenzen scherp in de gaten, dat deden de gelovigen ook. Vermelden in welke parochie je woonde was standaard. Een Tilburger ontleende er een deel van zijn identiteit aan.

Een van die parochiegrenzen werd gevormd door de Leenherenstraat. Dit is een tamelijk ongebruikelijke lange en vooral ook kaarsrechte straat, mooi en karakteristiek. Als saillant detail mag vermeld worden dat in de Wederopbouwtijd, toen er een enorm woningtekort heerste, veel woningen in de Leenherenstraat dubbel bewoond waren. Jonge stellekes begonnen hun gezamenlijke leven in een kleine bovenwoning.

De oneven kant van de Leenherenstraat behoorde oorspronkelijk tot de parochie Broekhoven 1. Toen de parochie Fatima werd gecreëerd, kwam de hele straat onder deze nieuwe parochie te vallen. Aan de oneven kant waren ouders gewend hun kinderen naar de school van Broekhoven 1 te sturen. Feitelijk moesten die nu naar Fatima. Je kunt je voorstellen dat dit een lastige opdracht was voor de ouders. Maar ja, de wil van de pastoor en de Kerk was wet.

De pastoor van Fatima stak dan ook zonder gedraal de Leenherenstraat over om ouders aan de oneven kant op hun parochiële schoolplichten te wijzen. De pastoor in kwestie was een van de krachtigste zielenherders uit de recente geschiedenis van Tilburg: Piet van der Velden. Hij zag het levenslicht in 1908 in Lierop. Sinds zijn overlijden in 1983 ligt hij begraven pal achter de imponerende kerk van zijn geboortedorp.

Mannetjesputter

Mocht je daar een keer in de buurt komen: hij rust in een rij pastoorsgraven, zoals gebruikelijk voor pastoors zo dicht mogelijk bij de kerk. Het graf herken je aan een in de steen gegraveerde kelk, symbolisch voor een pastoor. In het geval van Piet van der Velden mag je zeker spreken van ‘rusten’, want wat heeft die man gewerkt. De parochie Fatima was het levenswerk van deze mannetjesputter. Daar hoorde ook het van de grond tillen van een school bij. In dat licht moet je zijn pogingen zien om kinderen van de Broekhovense school naar zijn school over te hevelen.

Onder leiding van Piet van der Velden werd Fatima de eerste nieuwe parochie in het bisdom Den Bosch ná de oorlog, de kerk was het eerste nieuwgebouwde godshuis van steen van Nederland. De Prent van Cees Robben (datum publicatie: 6 maart 1987) vestigt de aandacht op een van de bijzondere verworvenheden van Fatima, namelijk Sint Jozefzorg, een onder leiding van Piet van der Velden tot stand gekomen bejaardenpension. Met de bouw werd in 1950 begonnen. Het grotendeels bewaard gebleven complex van de hand van architect Jos Bedaux is sinds 2007 een rijksmonument. Sint Jozefzorg was dusdanig vernieuwend wat betreft bejaardenzorg dat men uit binnen- en buitenland naar Fatima afreisde om te kijken hoe de huisvesting van ouderen in Fatima was aangepakt.

Opmerkelijk aan dit verhaal is dat Piet van der Velden, in 1936 tot priester gewijd, in 1942 werd aangesteld in de parochie Broekhoven 1. In 1946 werd hij benoemd tot bouwpastoor van de aangrenzende nieuwe parochie Fatima. Hij zag er geen been in om zijn vroegere parochie te beconcurreren door de Leenherenstraat als nieuwe parochiegrens te verdedigen. Om de nieuwe parochie mogelijk te maken moesten drie parochies een stukje grondgebied afstaan: Heilige Antonius (Korvel), Heilige Familie (Broekhoven) en Gerardus Majella (Trouwlaan).

Grenzen

De grenzen van de nieuwe parochie werden op 18 augustus 1946 van alle Tilburgse preekstoelen voorgelezen: ‘Het grondgebied dezer nieuwe parochie zal omvatten het grondgebied dat de volgende grenzen heeft. Vanaf de Piussstraat de Leenherenstraat (aan beide zijden), tot aan de Groenstraat, de Vazalstraat (aan beide zijden), de Gildestraat (aan beide zijden) tot aan het kruispunt Beekse Dijk-Ringbaan-Zuid, de Ringbaan-Zuid tot aan de geprojecteerde straat die aan de achterzijde der AaBe-fabrieken de Voetbalweg kruist in de richting van het kanaal, vandaar langs kanaal en Piushaven tot aan de Leenherenstraat.’