Vergeet het WK Voetbal van 1974, 1978 en 2010 toen Oranje de finale haalde (en verloor). Volgens de Tilburgse tv-maker/journalist Walter de Wit (68) uit Tilburg speelde het Nederlands elftal in 1998 op het WK in Frankrijk (waar het uiteindelijk vierde werd) eigenlijk zijn beste voetbal. Niet alleen vanwege die reden blijft het WK van 1998 voor De Wit gedenkwaardig: collega Patrick van Mierlo bedacht het concept voor de live-talkshow Villa BvD en dat werd dankzij de inspanningen van de hele crew een regelrechte tv-hit!

Door Ron van Kuijk

Bijna dertig jaar later praat Walter de Wit nog altijd met zichtbaar enthousiasme over de vijf weken die hij met het team van Barend & Van Dorp doorbracht in het Zuid-Franse Roquebrune. Niet alleen omdat Oranje daar volgens hem misschien wel het beste voetbal ooit speelde, maar vooral omdat daar televisiegeschiedenis werd geschreven. Samen met regissseur Patrick van Mierlo en de rest van de crew ging hij aan de slag met de toen nog ruwe vorm van de dagelijkse live-talkshow Villa BvD. "Patrick is een geweldig creatieve regissseur, een echte vakman en een mooi mens."

“Villa BvD is eigenlijk heel toevallig ontstaan”, vertelt hij verder. ”Nederland plaatste zich voor het WK in Frankrijk en op de redactie ontstond het wilde idee om ons programma niet vanuit Hilversum te maken, maar vanuit Frankrijk. Vervolgens ging de productie op zoek naar een geschikte locatie. Die moest natuurlijk in de buurt liggen van het hotel waar het Nederlands elftal verbleef.”

Les Deux Frères

Via een Nederlandse hotelier kwam de redactie uit in het eeuwenoude Roquebrune, boven Monaco. ”Dat hotel, Les Deux Frères, keek uit op het hotel van Oranje. We hadden meteen zoiets van: dit is perfect en bedachten allerlei Franse ingrediënten voor de vormgeving en de sfeer. Zo ontstond het idee van het beroemde oranje lelijke eendje. We spoten een Citroën 2CV oranje, zetten Henk van Dorp en Frits Barend erin en plaatsten er een Frans deuntje onder. Daarmee was eigenlijk meteen de toon gezet.”

Juist die spontaniteit maakte volgens De Wit het programma zo bijzonder. ”Het mooie was dat niemand precies wist waar het naartoe zou gaan. Er was geen strak format. Iedereen op de redactie kon met ideeën komen. Als iemand iets riep waarvan we dachten: leuk, dan gingen we het gewoon doen. Er was niemand die zei: ’Dat is een slecht idee.’ Dat pionieren maakte het programma zo sterk.”

Dat betekende ook dat de redactie iedere dag opnieuw moest improviseren. ”’s Morgens wisten we vaak nog helemaal niet wat we ’s avonds zouden uitzenden. We hadden natuurlijk geen voetbalrechten, dus we konden geen wedstrijdbeelden laten zien. Terwijl de NOS daarmee bezig was, moesten wij het hebben van creativiteit, humor en verrassingen. Dat dwong ons om iedere dag iets nieuws te verzinnen.”

Kabel TV

Het leverde een stroom aan originele rubrieken op. Zo ontstond het ontbijt-item met analist Jan Mulder, waarin de kranten werden doorgenomen. Er kwam een groot hart op het plein waarin iedere avond een ‘surprise’-gast bleek te zitten. Zelfs de schoonmaker van RTL kreeg een hoofdrol.

“Jozef was een Surinaamse schoonmaker met een geweldig accent. Toen hij een keer op de gang aan het stofzuigen was, vroeg ik voor de grap of hij geen televisiepresentator wilde worden. Zo ontstond ’Kabel TV’ als knipoog naar de ophef rond donkere spelers die eerder bij Oranje plaatsvond, compleet met een eigen tune en actuele beelden van de trainingen. Edgar Davids en Clarence Seedorf vonden het verschrikkelijk, maar de kijkers vonden het prachtig. Tegenwoordig zou zo’n item waarschijnlijk heel anders worden uitgelegd, maar destijds was het gewoon humor.”

Volgens De Wit viel tijdens dat WK alles op zijn plaats. ”Het weer in Nederland was slecht, terwijl wij iedere dag in de zon zaten. Bij ons stond de rosé op tafel, iedereen liep in korte mouwen en het zag eruit alsof het één grote vakantie was. Dat contrast werkte enorm goed. Tegelijkertijd speelde Oranje geweldig voetbal. Ik blijf erbij dat Nederland in 1998 eigenlijk beter voetbalde dan tijdens de WK’s waarin we de finale haalden. Na 1974 was dit voor mij het wel beste Nederlands elftal.”

Ook de interactie met de spelers leverde bijzondere televisie op. ”We wisten op een gegeven moment welke hotelkamer van Frank de Boer was. Dan belde Frits hem op met de vraag of hij het raam even wilde opendoen. Wij stonden met een enorme telelens op afstand en ineens verscheen Frank in beeld en sprak dan met Frits over de telefoon. Dat soort dingen ontstonden gewoon spontaan. Met bondscoach Guus Hiddink hadden we de afspraak dat hij één keer per week gast aan tafel zou zijn. Dat gebeurde ook, maar ook de andere avonden was hij gewoon aanwezig op het terras. Puur voor de gezelligheid.”

Het succesverhaal van het programma verspreidde zich razendsnel. Niet alleen onder kijkers, maar ook onder artiesten. ”Wij hadden helemaal geen artiesten geboekt. Op een dag belde Van Dik Hout met de vraag of ze niet eens langs konden komen. Natuurlijk konden ze komen! Budget hadden we niet, maar dat vonden ze geen probleem.”

Hazes

Daarna volgden vele andere artiesten elkaar vanzelf op. ”Toen André Hazes zag hoe gezellig het was, stapte hij gewoon in zijn grote bus en reed naar Zuid-Frankrijk. Hij zette die bus op het plein, de zijkant schoof open, er kwam een podium uit en hij begon te zingen. Dat was één groot feest.”

Hazes bleef meerdere dagen hangen. ”Op zondag maakten wij een ochtendprogramma als persiflage op Koffietijd. André kwam de trap af en Frits vroeg hoe hij zijn koffie dronk. Zonder een seconde na te denken antwoordde hij: ’Irish!’ Dat soort momenten verzin je niet. Hilarisch”

Ook Marco Borsato, René Froger en Acda en De Munnik kwamen spontaan langs. ”Marco vloog met zijn privévliegtuig naar Frankrijk. René Froger gaf een optreden vanuit de oranje eend die midden op het plein stond. Acda en De Munnik speelden ’Het regent zonnestralen’ daar voor het eerst live. Alles kwam vanzelf naar ons toe. Dat was echt ongelooflijk.”

De populariteit van Villa BvD nam ongekende vormen aan. ”Op een gegeven moment kwamen Nederlanders speciaal naar Nice gevlogen om een avond op ons terras mee te maken. Tijdens de halve finale tegen Brazilië stonden er zo’n zeshonderd mensen op dat plein. Het hotel draaide een fantastische omzet. De eigenaar wist niet wat hem overkwam. Zelfs jaren na het WK maakten Nederlandse toeristen een uitstapje naar dat beroemde terras.”

Absurd

Ook de kijkcijfers waren ongekend. ”Met Barend & Van Dorp zaten we op RTL regelmatig op drie tot drieënhalf miljoen kijkers. Dat was echt absurd. Tijdens Villa BvD keken ’s avonds laat nog altijd meer dan een miljoen mensen. Dat zijn aantallen die je je tegenwoordig bijna niet meer kunt voorstellen.”

Volgens De Wit hadden Frits Barend en Henk van Dorp daarin een groot aandeel. ”Zij vormden een geweldig duo. Henk was de rustige observator, Frits de nieuwsgierige interviewer. Ze vulden elkaar perfect aan en gaven iedereen op de redactie de ruimte om met ideeën te komen. Daardoor ontstond een sfeer waarin alles mogelijk leek.”

Roger Moore

Eén van Walters mooiste herinneringen ontstond letterlijk bij toeval. ”Ik liep ’s middags wat te filmen bij het casino in Monaco en ineens zag ik Roger Moore lopen. James Bond. Ik dacht meteen: die moet vanavond in ons programma.”

De Wit stapte zonder aarzelen op de acteur af. ”Ik stelde mezelf voor en legde uit dat we een Nederlands televisieprogramma maakten. We hadden een rubriek waarin een groot hart openklapte en daar zat dan een bijzondere gast in. Roger luisterde aandachtig en zei lachend: ’So that makes me important?’ Vervolgens zei hij: ’I’ll be there. Five o’clock.’ Terug op de redactie geloofde niemand me. Ik vertelde Frits dat Roger Moore die avond voor de opname van het ’hart-item’ naar ons terras zou komen. Hij keek me aan alsof ik gek geworden was. Patrick van Mierlo geloofde er ook niets van.”

Maar precies om vijf uur reed een grote Bentley het plein op. ”Roger Moore stapte uit en iedereen stond met open mond te kijken. Toen het hart openging, vroeg Henk: ’What’s your name?’ En Roger antwoordde natuurlijk: ’The name is Bond. James Bond.’ Op dat moment wist je dat je televisie aan het maken was die mensen zich nog jaren zouden herinneren.”

Volgens De Wit is het succes van Villa BvD/1998 nooit meer geëvenaard. ”Later zijn er nog wel nieuwe edities gemaakt, maar die werden veel meer volgens een vast format geproduceerd. De kracht van 1998 was juist dat niemand precies wist wat er ging gebeuren. We pionierden. Alles ontstond ter plekke.”

Vakmanschap

Die manier van televisie maken mist hij tegenwoordig. ”Ik heb altijd gevonden dat het om de mensen in het verhaal moet draaien en niet om de verslaggever. Tegenwoordig lijkt televisie steeds vaker om de presentator zelf te gaan. Bovendien wordt alles veel sneller gemaakt. Wij konden twintig minuten bezig zijn om vijf seconden televisie perfect af te monteren. Dat vakmanschap zie je steeds minder.”

Ook dit WK volgt De Wit vanzelfsprekend op de voet. Hij geniet van de sfeer, al vindt hij het toernooi met 104 wedstrijden wel erg groot. ”Toch brengt dit WK in Amerika wel iets bijzonders. Je ziet overal lachende mensen. In een tijd waarin het nieuws vaak wordt gedomineerd door oorlogen, polarisatie en negatieve verhalen, brengt een wereldkampioenschap mensen juist samen. Dat is misschien wel de grootste kracht van voetbal. En dat er nu ook veel kleine landen meedoen die soms ook nog eens voor verrassingen zorgen is ook vermakelijk.”

Over de kansen van Oranje blijft hij voorzichtig. ”Ronald Koeman ken ik nog uit de tijd dat ik veel met hem werkte. Ik vind hem een goede bondscoach, maar soms ook erg berekenend. Ik zou persoonlijk eerder kiezen voor spelers die nu in vorm zijn dan voor jongens die op basis van hun naam blijven staan. Maar uiteindelijk ben ik natuurlijk ook maar gewoon één van die 18 miljoen bondscoaches.”

Wereldkampioen?

Of Oranje wereldkampioen wordt? De Wit lacht: ”Dat weet niemand. Maar als het Nederlands elftal net zo onbevangen gaat spelen als wij destijds televisie maakten in Roquebrune, dan kan er zomaar weer iets heel moois ontstaan.”